«Hemmelig» Uppdal-verk
Av FREDRIK WANDRUP
Denne helga arrangeres et Kristoffer Uppdal-stevne i Nord-Trøndelag. Uppdal-forskere som professor Leif Mæhle og professor Vigdis Ystad møter Uppdal-entusiasten Jan Erik Vold. Dermed er det duket for sterk uenighet.
I mangel av Uppdal-slektninger er professor Leif Mæhle satt til å forvalte Uppdals etterlatte skrifter. Den som vil se disse papirene på UB, må spørre Mæhle om lov. En av dem som har forsøkt, er avisa Dag og Tid, som denne uka har trykt et et flott og fyldig spesialnummer om Uppdal. Avisa ba om å få fotografere Uppdals etterlatte manus, «Ævelengdn», til bruk i avisa. Mæhles svar var nei.
I et intervju med Dag og Tid gir Mæhle uttrykk for at han mener «Ævelengdn» ikke bør utgis. Han synes diktet er vanskelig, «enda vanskelagare å lesa» enn Uppdal-verket «Kulten». «Det kjem til å kosta enormt, og få vil ha glede av det,» sier Mæhle og utdyper: «Det er meiningslaust å gje ut ei bok som ikkje når fram til lesarane. «Ævelengdn» er heller ikkje egna til å auka Uppdals ry. Verket vil heller medverka til å skremma lesarane burt frå forfattarskapen.» Mæhle mener ifølge Dag og Tid at det er feil å «konsentrera seg om materiale som ikkje viser kor stor forfattaren var.» På spørsmål om ikke nettopp Uppdals storhet tilsier at hele hans verk bør foreligge, svarer professoren: «Eg er ikkje så sikker på det.»
Intervjuet med Mæhle reiser spørsmålet om han er den rette til å vokte over Uppdals verk. En enkelt manns synsing omkring et Uppdal-manus, er egentlig uinteressant. Uppdals verk har nasjonalkulturell interesse, og det burde være soleklart at en utgivelse av f.eks. «Ævelengdn» ville få støtte til å sikre en utgivelse. Men det blir ikke lett å få til noe slikt, når en ansvarlig nynorskavis ikke engang får lov til å fotografere manuskriptet.
«Hadde det vore 800 dikt etter Garborg liggjande, ville dei ha vore trykte sjølv om dei ikkje var gode. Det er ei stor forsømming at dei ikkje allerede er publisert,» sier Einar Økland til Dag og Tid. Og Jan Erik Vold: «Det er som om me ikkje skulle få høyra dei siste platene til Billie Holiday av di ho har sprokken røyst.» Vold hevder at den som forvalter Uppdals verk, «i klartekst motarbeider Uppdals intensjonar».
For hva mente Uppdal selv? Vi møter ham i en utskrift av et NRK-intervju fra 1958. Johs. Aanderaa spør nettopp etter «Ævelengdn». Dikteren slipper fra seg et hjertesukk: «Det er ikkje trykt, nei.»

© Dagbladet