- Ikke noe glasur på diktene mine, takk

Selv uten pynt ble Bjørn Amdahl månedens poet.

|||KYOTO/OSLO (Dagbladet): For første gang i Diktkammerets historie diskuterte juryen seg fram til månedens utvalgte dikt med livechatting over nettet. Vi var enige om de fem finalistdiktene, men når det kom til månedens dikt, måtte vi faktisk logge av og — alt etter hvor i verden vi var — legge oss/starte dagen usamde.

Enkelte krefter ønsket Kortdikt, signert Z, andre ønsket Utan tittel, undertegnet T Z Makhir. Da det så viste seg at de var ført i tastaturet av én og samme person, ble løsningen enkel:

Denne måneden er det ikke noe månedens dikt, men en månedens poet, og han heter Bjørn Amdahl.

Diktene hans består av få linjer og knepne titler - eller ingen tittel, som da han ble månedens poet i april i år. Selv forklarer han valget slik:

- I alle dikt har eg som mål å bruke færrast mogleg ord. Det er eit mål i seg sjølv. Eg likar ikkje glasur eller pynt i nokon dikt - det er ikkje min stil. Difor nyttar eg meir og meir sjeldan adjektiv og blomstrande skildringar. Eg likar at lesaren sjøv skal oppleve mest mogleg, og at eit dikt kan ha fleire tolkningar.

Brå endringHan vil nødig tolke eller forklare de to diktene, men gjør likevel et unntak her:

- Det har fleire mogleg opningar, men handlar uansett om ei endring, og ei brå endring. Fyrstelinja er eit paradoks, for det er jo heilt urå å høyre bremsespor. Dette er medvite. Det er viktig for meg at endringa er organisk, og difor har eg kutta ut subjektet. Det kan vere ein relasjon mellom to menneskje, som byggjer på anger. Det kan vere ei brå omvelting av eit tankesett, eit paradigmeskifte. Men det òg vere menneskeheitas forhold til miljøet, og at no må noko gjerast.

Poeten vil at leserne selv skal sette tittel på det andre diktet - dette jurymedlemmet refererte til det som cellodiktet gjennom hele juryeringen.

- Vi så for oss ensomheten som kan følge en stor prestasjon - for eksempel at cellisten har som del av et sterkt konsentrert orkester, men da applausen har stilnet, kommer han hjem til et tomt hus, til ensomhet?

- Eg vil ikkje gå veldig nærme inn på dette diktet, men eg er medvite på lyd, talet på stavingar og linjeskift. Eg nemner ikkje ordet einsemd, og ikkje noko om kva han tenkjer. Eg kutta ut ei sistelinje, nettopp fordi eg ikkje ville overforklare.

Juryen - eller deler av den - syntes også diktet har en sterk humoristisk side. Poeten er ikke enig:

- Det må i tilfelle vere tragikomisk.

Stolt av datterenHan er veldig glad for å bli plukket ut, særlig fordi juryen ikke ante at han sto bak begge kortdiktene i finalen. Han vil gjerne benytte anledningen til å hilse alle på Diktkammeret, der diskusjonene stadig går både høyt og lavt — særlig etter hver månedsjuryering.
 
- Diktkammeret må vere eit diktverkstad til utvikling av eigen og andres skriving. Eg toler godt misytringar, kritkk og dei som stiller seg spørjande - litt brytningar må me berre leve med. Det er moro med konkurranse, men det er ikkje det viktigaste. Gleda er ein annan stad. I livet sjølv, i poesien, meiner novemberpoeten.
 
Han er nesten mer stolt over dattera Svanhild Telnes Amdal (15) som samtidig er månedens poet i Skolekammeret.

- Ho er berre 15 og skriv betre no enn det eg gjorde for få år sidan. Me utvekslar idear og tolkningar, og det er kjekt å ha nokon andre i huset som driv med det same, men det er ikkje slik at me har nokon diktverkstad på kjøkkenet.

- Men hvorfor skriver dere etternavnet deres ulikt?

- Det er Svanhild som har den eigentlege skrivemåten. Eg skriv Amdahl med h, på grunn av bestefar min som gjorde det, men når eg ein gong fårgjeve ut bok, skal eg bytte tilbake til den opprinnelege stavinga, avslutter poeten.

Juryens kommentar kommer i to omganger denne gangen, skrevet av en inspirert diktlærer, til hvert av diktene. Kortdikt først:

Skriket frå dekka

Fire ord. To av dei rett nok samansette, men likevel. Kva er det som gjer at me vert sitjande att me så mange tankar og inntrykk etter å ha latt augo gli langs desse 31 bokstavane?  Opningslinja inneheld eit poetisk grep gjennom den synestesien som ligg i det å høyra det ein ser. Men samstundes er det ikkje bare for utprega synestetikarar som dette biletet vil gje meining. Når me ser bremsespor på asfalten, på vegen. Så høyrer me lett skriket frå dekka, smellet frå kollisjonen, glas som vert knust, og me ser kanskje menneske som er skadde. Alt i eit flyktig glimt. Slik fortel denne korte linja om noko spesielt ved oss menneske. At me går omkring og fyller ut det me sansar med erfaringsbitar frå heile fortida vår. På den måten viser denne linja korleis mennesket er sine omgjevnader og korleis desse går inn og aktiverer vårt indre.

Men så kjem det eit vendepunkt i neste linje: For her er ikkje nokon oppfølging av ei mogleg høglydt trafikkulykke. Brått går diktet føre seg på ein annan arena. Svært effektivt nyttar poeten eit parallelt bilete også her, men nå vert køyrefelta i vegen til tankefelt, og det er snakk om å få tanken over i eit anna spor. Gjennom å nytta eit ord som tankefelt, som i dag er knytt til ein spesiell form for terapi, svært mykje nytta til bearbeiding av traume, held poeten stram kontakt med det bilfetet som er etablert i første linja, samstundes som det heile vert løfta over på det mentale feltet: Kan ein stogge slike assosiasjonsrekker som dreg oss mot uhell og uhygge? Kan me kontrollera den sterke verknaden som omgjevnadane kring oss, kan ha på oss? Poeten (og tankefeltterapeuten) seier ja. Me kan gripe rattet og byte felt. Slik vert dette diktet for juryen både eit bilete på kor sårbare me er i høve til det som er kring oss, og kva styrke me har til å gjera val og styra våre eigne liv.         

Juryens kommentar, dikt nummer to:

Pinsettplukka ord

Sjølv om det finst fleire ord i dette diktet enn i Kortdikt, demonstrerer også dette tydeleg det gode kortdikt kan få til: Å laga eit stort  rom av ulike tolkingar kring dei få orda som er skrivne ned. Handlar så desse velklingande, pinsettplukka orda om uuthaldeleg einsemd? Eller skildrar dei tvert om eit menneske som har gjort eit val, og nå får gjera det han brenn mest av alt for. Me ser for oss eit menneske som kjem inn frå ein eller annan sosial samanheng. Ein fest kanskje, der det har vore ein stram kleskode. Endeleg kan han ta av seg dressjakke og slips. Og kva gjer han då? Her er det ikkje snakk om at mannen løfter eit glas vin eller set seg ned med ei kvinne i sofaen. Går han til sengs med ein cello? Ja. Jau, det står vel det. Men kva ligg det i dette? Det er det nok opp til den einskilde sin fantasi å tenkja ut. For kanskje er celloen bare eit bilete på ei kvinne, slik ein annan poet har skrive om ei gravid dame: ...inni celloen veks ein fiolin.... Eller dreier det seg nettopp om eit menneske som har bestemt seg for å ofra slike relasjonar for musikken, og nå endeleg kan nyta nærleiken til det kjæraste han har, sitt instrument? Som eit barn seint på julekvelden tek med seg si mest dyrebare gåve oppi senga. Er det slik at denne heimkomne festdeltakar lyfter sitt instrument opp på sitt leie for å lytta til all den framtidige musikken som finst i magen på det? Vakkert og tankevekkjande er det.

For juryen,
Helge Torvund

Juryen består også av Kristian Rishøi og Maria Børja.