Profilmodernismen
Midt i 1960-åra samla det seg ein krins av unge forfattarar rundt det litterære universitetstidsskriftet Profil. Dei var skeptiske og samfunnskritiske og ville ta eit oppgjer med den rådande litteraturen. Særleg mislikte dei moralismen til Øverland og Hoel og modernismen til Brekke og Christie. I staden ville dei ha ein modernisme som ikkje var for gravalvorleg, røyndomsfjern og vanskeleg tilgjengeleg. Litteraturen måtte ikkje stå i ro, men alltid endre seg. Derfor hadde dei ei open og eksperimenterande haldning. «Vi kjenner oss ikkje forplikta overfor nokon annan litterær tradisjon enn den vi skaper sjølve,» skreiv Tor Obrestad i ein leiar i tidsskriftet. Mange av dei som skulle bli sentrale forfattarar i tiåra som følgde, blei forma som forfattarar i denne krinsen: Einar Økland, Dag Solstad, Jan Erik Vold, Eldrid Lunden, Liv Køltzow og Paal-Helge Haugen.

Konkretisme og nyenkel litteratur
Profil-gjengen gjekk hardt ut og kritiserte symbolbruken til mange av femtitalsmodernistane. Dei hadde ikkje tru på at symbol skulle kunne uttrykkje evige idear. To omgrep som gjerne blir brukte om lyrikken etter 1965, er konkretisme og nyenkelt. På same måten som i kortprosaen skulle ein skrive enkelt og kvardagsleg, og ein skulle nemne tinga med sine rette namn, ikkje ta i bruk omskrivingar.

Dette idealet gav seg mange uttrykk. Paal-Helge Haugen henta inspirasjon frå den ordknappe austlege poesien og sin eigen oppvekst i Setesdal, som her i diktet «Innanfor utanfor», frå samlinga Sangbok (1969):

alle desse tinga er her, samtidige
melder seg for auga nå

bordet. stolen. maskinen. hendene.
haustluft gjennom vindauga og den
kvitgråe sigarettrøyken. du.

Samfunnskritikk
Mykje av lyrikken i perioden er kritisk, men stort sett på ein meir subtil og mindre programmatisk måte enn i prosaen i syttiåra. I lyrikken handlar det ikkje så mykje om å vere direkte, men om å bruke språket til å skape alternative bilete av røyndommen. Men vi kan finne dikt som prisar arbeidet, i romanane til Fløgstad, skarp kritikk av forbrukarsamfunnet i dei seinare samlingane til Brekke, og Økland (sjå side 109) står i somme dikt fram som ein direkte satirisk samfunnsrefsar. Og hos Vold kan kritikken komme til uttrykk på denne måten: «DET ER HÅPLØST/ OG VI GIR OSS IKKE» («Nyttårsdiktet (nærmest reprise)»).

Sentrale forfattarar:
Fløgstad, Kjartan (1944-)
Haugen, Paal-Helge (1945-)
Jacobsen, Rolf (1907-1994) Les dikt
Lunden, Eldrid (1940-)
Næss, Kate (1938-1987) Les dikt.
Obrestad, Tor (1938-)
Solstad, Dag (1941-)
Takvam, Marie (1926-) Les dikt
Vesaas, Halldis Moren(1907-1995) Les dikt
Vold, Jan Erik (1939-) Les dikt.
Økland, Einar (1940-)

Oppsummeringsoppgåver
1. Kva kjenneteiknar den sanselege lyrikken i perioden?
2. Kva er konkretisme og nyenkel litteratur?
3. På kva måtar blei det skrive samfunnskritisk lyrikk i denne perioden?
4. Kva hadde humoren å seie for lyrikarane i denne perioden?

Fem kjappe, test deg sjølv!