Vi bryr oss om ditt personvern

Dagbladet er en del av Aller Media, som er ansvarlig for dine data. Vi bruker dataene til å forbedre og tilpasse tjenestene, tilbudene og annonsene våre.

Les mer

Kultur

Mer
Min side Logg ut

Alnæs' avskrift

Det er dokumentert bortanfor ein kvar tvil at Karsten Alnæs har drive omfattande plagiering i «Historien om Norge».

FOR OM LAG

eitt år sidan avslørte underskrivne i Morgenbladet at Karsten Alnæs har drive med omfattande plagiering i «Historien om Norge». I siste nummer av Samtiden skriv likevel konserndirektør i Gyldendal, Geir Mork, at plagiatprova «er grovt ubegrunnet». I tillegg har eg også «grovt manipulerert sitater». Ja, tenk om det hadde vore så enkelt? At det i ein liten redaksjon i Oslo sat ein einsleg mefisito-skapnad med eitt mål for augo: å spreie ikkje-dokumentert «grov» vondskap om Alnæs, Mork og Gyldendal. Men så enkelt er det ikkje.

Mellom dei forfattarane som i ettertid har kritisert Alnæs for plagiat, manipulasjon og utidig bruk av deira arbeid, finn vi Eivind Aass, Ellen Aanesen, Hans Kristian Eriksen og Tor Bomann-Larsen. Dei fire siste er ikkje nemnde av Alnæs i hans såkalla «kjeldeliste», noko den offentlege debatten har fått fram. Mork hevdar at Gyldendal det siste året har gått gjennom heile «kjeldelista» til Alnæs. Gyldendal har funne at fire ikkje er nemnde der: Aass, Aanesen, Eriksen og Bomann-Larsen. Nett dei fire vi kjende til frå før. For å seie det sånn: Eg har ein mistanke om at Gyldendals granskingskommisjon ikkje har sett godt nok etter. Det er elles symptomatisk at Gyldendal gjennomfører ei gransking av seg sjølv, og finn at Gyldendal må frikjennast.

I MORGENBLADET

skreiv eg om lag ti artiklar om Alnæs-saka. I tillegg skreiv eg eitt innlegg i Dagbladet og eit i Aftenposten. Det er i dei to sistnemnde eg har drive den grovaste manipuleringa, etter det Mork skriv. Eg har skrive namnet til forfattaren Eivind Aass feil i Dagbladet. Det har Mork rett i, og eg har bede Aass om orsaking over telefon. I tillegg har eg gløymt noko sånt som to parentesar og eitt adverb i to sitat henta frå Kristin Ottosens «I slik en natt». Ei av mange bøker Alnæs har skrive av utan å nemne forfattaren i teksta. Eg har skrive om lag 60 000 teikn om Alnæs-saka. Mork har på grunnlag av einskilde slurvefeil altså fått ti sider i Samtiden. Også i Morks artikkel finst det slurvefeil. Han hevdar mellom anna at eg har underkjent informasjon i eit referat frå eit fellesmøte mellom historikarar og Gyldendal. Eg var ikkje på møtet og har ikkje skrive noko referat. Mork gjer elles det same som han skuldar meg for: siterer direkte sitat frå meg feil slik at meining forsvinn. Han skriv òg at eg i Dagbladet har vedgått at Morgenbladet har drive ein kampanje mot Alnæs. Det har eg ikkje, og det burde Mork forstå. Særleg i lys av at Mork har doktorgrad i Garborgs ironi. Med utgangspunkt i ei skulding frå kommentator John Olav Egeland om at Morgenbladet dreiv kampanje mot Alnæs, skreiv eg, etter å ha vist litt av plagiatpraksisen til Alnæs: «Jo da, Morgenbladet driver kampanje, Brutus er en ærbar mann, og Egeland har gjennom 25 år i Dagbladet massivt med injurierende kraft.» Ja då, ironi. Skriv ein langt nok, vert det alltid feil. Målet er å avgrense feila. Gyldendal har ikkje gjort dette i «Historien om Norge». Derimot har forlaget late ein forfattar skrive av eit ukjent tal andre forfattarar og gje ut denne avskrifta som si eige.

HER ER DET

ikkje plass til å vise kor omfattande Alnæs' avskrivingspraksis har vore. Han er elles godt nok dokumentert andre stader. Eg skal likevel kome med tre korte døme, alle kjende for Mork før han skreiv artikkelen i Samtiden. Fyrst frå «I slik en natt» av Ottosen: «En kveld, da hun oppholdt seg i en leilighet på Frogner, fikk hun beskjed om å gjøre seg klar til avreise. Det var flere dager siden hun hadde fått vite at hennes venner (...) ville forsøke å få henne over til Sverige. Men tyskerne holdt vakt overalt. Oslo var oppskaket av jødearrestasjonene.»

Alnæs: «En kveld da hun oppholder seg i en leilighet på Frogner, får hun beskjed om å gjøre seg klar til avreise. Det var flere dager siden hun hadde fått vite at vennene ville forsøke å få henne over til Sverige. Men tyskerne holdt vakt overalt. Oslo er oppskaket av jødearrestasjonene.»

Det andre er frå Martin Eides VG-historie:

Eide: «En salgsvennlig resept som tidlig ble oppdaget, var kombinasjonen av slagkraftig anrettede harde nyheter og personlige og glade myke nyheter - av blod, sverte og gledestårer. Mord, drap, gledelige begivenheter og kjendiser.»

Alnæs: «En salgsvennlig resept som tidlig ble oppdaget, var kombinasjonen av slagkraftig anrettede harde nyheter og personlige og glade myke nyheter - av blod, sverte og gledestårer. Mord, drap, gledelige begivenheter og kjendiser.»

Og til slutt eit tredje. I Aftenposten den 11. mars i år skreiv Geir Mork og Bjarne Buset dette om Alnæs' bruk av Eivind Aass, ein påstand som vert gjenteken i Samtiden: «Vi finner ikke én setning som er ordrett gjentatt frå Aass i Alnæs' bok.

Aass: «Han sluttet seg til fattigstyrets vurderinger, og uttalte på vegne av sitt parti: {minute}Vi ønsker ikke å være bødler over innvånerne i Kristiansund. Vil departementet sjikanere de nødlidende enda mer, får de gjøre det selv.»

Alnæs: «Han sluttet seg til fattigstyrets vurderinger og uttalte på vegne av sitt parti: «Vi ønsker ikke å være bødler over innvånerne i Kristiansund. Vil departementet sjikanere de nødlidende enda mer, får de gjøre det selv.»

Om dette ikkje er plagiat, kva er då plagiat?

ETTER Å HA

lese Morks artikkel sit eg att med eit anna spørsmål, og det går til redaktør i Samtiden, Knut Olav Åmås: Kor lite skal til for at Samtiden aksepterer ein artikkel frå ein kjend person? På basis av nokre perifere påstandar får Mork skrive setningar som «Å karakterisere 'Historien om Norge som plagiat er (...) ærekrenkende». «Kravet (fra Morgenbladet) var underkastelse fra forlag og forfatter.» «Jon Hustad har klart å begå de slurvefeil som er mulig å begå for en faglittær skribent.» Det er dokumentert bortanfor ein kvar tvil at Alnæs har drive omfattande plagiering i «Historien om Norge». Kven tener då på at Mork får drive vald på røyndomen? Gyldendal? Mork? Alnæs? Eg tvilar. Kva med Åmås? I Ver varsamplakaten står fylgjande: «Misbruk ikkje andres kjensler, kunnskapsløyse eller sviktande dømmekraft.» Det burde Åmås vite at også gjeld sjefar i Gyldendal.

Utforsk andre nettsteder fra Aller Media