Vi bryr oss om ditt personvern

Dagbladet er en del av Aller Media, som er ansvarlig for dine data. Vi bruker dataene til å forbedre og tilpasse tjenestene, tilbudene og annonsene våre.

Les mer

Kultur

Mer
Min side Logg ut

Bønder på børsen

Terra-saka gjev grunnlag for læring – og mange er på banen. Korleis kunne det skje? Ei forklaring som faktisk har vore gjeve av fleire media, og av elles edruelege kommentatorar, er at «små bygdetullingar» er forklaringa. Altså dumme, og små aktørar i den norske periferien har vist sin manglande kompetanse.

Direkte og indirekte blir det skrive og sagt at forklaringa er «bønder på børsen», altså bygdefolk som ikkje forstår den moderne kapitalismen. Dette blir så kopla saman med at desse bygdefolka (dessverre) sit på store verdiar som dei ikkje klarer å forvalte til fellesskapets beste. Altså bør staten vurdere å sentralisere kapitalforvaltninga til dei som kan og til dei som forstår. Slik må det bli når små bankar og små kommunar ikkje er i stand til å ivareta sitt eige beste.

Men: Er det verkeleg slik at dei store og urbane ikkje har i har vorte offer for sin eigen turbokapitalisme? Den forrige og verkeleg store saka som skulle gje grunnlag for læring, var bankkrisa omkring 1990. Skal vi kanskje rekapitulere?

Kven var det som gjekk i baret? Jo, nesten alle dei store bankane. Og hjernetrusten sin hadde dei i Oslo. Det starta i den største og mest urbane banken (DNC). Rett nok vart også Nord-Norge hardt råka (Nordlandsbanken), men dette var den store og urbane aktøren i nord. Kven var det som styrte unna? Jo, sparebankane – og spesielt alle dei små sparebankane leia av vanleg folke- og innskytarvalde styremedlemmar, ikkje minst rekruttert frå bygdene.

Det er, etter mitt syn, eit typisk uttrykk for den særnorske hovudstadsprovinsialismen når ein raskt stiller ei bygdetullings-diagnose på ein krise oppstått som resultat av hovudstadens pengeflyttarmiljø.

Dei same hovudstadsprovinsialistane er ikkje like motivert til å analysere skandalane i blant sine eigne. Til dømes kunne dei rekne på kva resten av Noreg har tapt på at «Oslo-intelligensiaen» trudde at framtidige inntekter frå oljen ville tilsvare 17 dollar fatet?

Dette var grunnlaget for prisinga av Statoil-aksjane da staten selde seg ned. Kva tapte offentleg sektor på dette i høve til tapet til kraftkommunane i Terra-saka? Eller skal vi rippe opp i kva som skjedde Oslo-kapitalismen fekk hand om norske bygdeskogeigarars selskap, Norske Skog? Jo, dei tenkte ut at den store vekstsektoren i nettavisenes tidsalder, ville bli papiravisene. Altså satsa dei framtida si på avispapirmarknaden!

Nå er det ikkje sikkert at bygdefolk er mindre skadefro enn Oslo-provinsialismen. Men bygdeprovinsialismen har ikkje ei nasjonal presse der dei kan gje uttrykk for sin manglande sjølinnsikt.

Utforsk andre nettsteder fra Aller Media