1989: Carl I. Hagen i valgkampen. Foto: NTB scanpix
1989: Carl I. Hagen i valgkampen. Foto: NTB scanpixVis mer

Vekas Vers

Carl I. Hagens anti-establishment-rapp gjorde furore i -89

Carl I. Hagen er ikkje politikar, og han har i alle fall aldri laga rappmusikk.

Nok ein valkamp er over, og mange snakkar som vanleg om kor amerikanisert alt har vorte. Retorikken, kommersialiseringa av politikken, til og med nytt politisk tankegods vert visst importert rett frå USA (les: dei galne alt right-folka).

Rapp har me òg fått frå USA, og det finst mange forsøk på å bruke denne hippe snakkesynginga i politisk reklame i Noreg. Av gode grunnar, og som nyleg omtalt her før, er det alltid mislykka. Men dei gir seg ikkje. I år har eg i alle fall registrert at MDG har laga sin eigen rapp (med komp av rappgruppa Sinsenfist). Ein gong var det til og med ein politikar som rappa i Stortingssalen. Det ser ikkje ut til at det finst opptak av Heikki Holmås sin rapp på nettet, men teksten finst, og det er kanskje meir enn nok.

Nesten alle politikarar som prøver å rappe, gjer same feilen: Dei vil fortelje for mykje, dei vil fortelje alt. Slagord og meiningar og planar og gode verdiar, alt skal med i teksten. Og det er det no ingen som gidd å høyre på. Så den aller fyrste norske politikaren som prøvde seg som rappar, er framleis den beste. Carl I. Hagen droppa nemleg alle former for oppramsingar. Han gjorde det enkelt og tilgjengeleg og lurt: Han fortalde ei historie. Hagen veit å gå etter kjenslene til folk, og han veit at då må ein vere historieforteljar.

Artikkelen fortsetter under annonsen

Singelcoveret: Slik frontet Hagen sin anti-rapp. Foto: faksimile
Singelcoveret: Slik frontet Hagen sin anti-rapp. Foto: faksimile Vis mer

Bak låten står Lars Kilevold og Torstein Bieler i Ute Til Lunch. Dei hadde ikkje berre sin eigen stil eller sjanger, dei både var og hadde sin heilt eigen nisje, der dei opererte i gråsona mellom poporkester og reklamebyrå midt i den glade jappetida. Derfor vert ikkje Ute Til Lunch rekna med når me omtalar dei fyrste eigentlege hip-hopplatene i Noreg. Men dei var tidleg ute med å leike seg med uttrykket. «Ute til lunch»-singelen kom allereie i 1987, og «Hagen-ræpp» kom ut til valkampen i 1989.

«Hagen-ræpp» er ein slags anti-establishment-låt, og det er interessant å verte mint på at dobbeltalen som me er vane med frå den kanten, ikkje er noko nytt. Om Trump har kome til Noreg, så var det ikkje i år han kom. I «Hagen-ræpp» er Carl rett og slett imot politikarar. Bra triks! – som òg vert brukt no til dags, når folk i eliten påstår at dei er imot eliten.

I songen er Carl berre ein «liten mann» som ser på tv ein vanleg måndagskveld, og bestemmer seg for å starte for seg sjølv. Han vil opne ein restaurant, men møter ein mur av byråkrati. Han møter til dømes det heilt urimelege kravet om at ein må ha eit lokale før ein kan få skjenkeløyve. Som ikkje det var nok, finn han òg ut at han må betale skatt. På slutten av låten går det heilt gale når arbeidarane streikar, og Hagen må gi dei meir løn, slik at han sjølv vert blakk mens kokken køyrer BMW.

Carl I. Hagen rappar ikkje så dårleg som ein skulle tru/frykte/håpe. Det er flat og kjedeleg rapping utan den store musikaliteten, men han har rytme. Han treff stort sett beatet der han skal, og dét er det ikkje mange nybegynnarar som gjer. Eg tippar Carl syng ganske dårleg, men som me veit, er han ei løve på dansegolvet.

Det er berre Kilevold og Bieler som er krediterte for låten, og enten har dei treft svært bra, eller så har Hagen òg hatt ein finger eller to med i spelet. Både tematikk, syntaks og retorikk er rein Hagen, og han kan å få folk til å kjenne seg igjen og verte fylte av såkalla rettferdig harme. Folk likar det personlege, og dei likar den folkelege underdogen. Det visste både politikaren Hagen og reklamefolka i Ute Til Lunch.

Låten har ikkje det store refrenget, men ei uttrykkslaus stemme som chantar fy-orda ‘politikere’ og ‘byråkrati’. Og avslutninga er smart og (i alle fall litt) morosam.

Jeg er tvunget til å innse at jeg lever i et land
hvor nesten ingenting er mulig hvis du er en liten mann
og politikerne enser ikke meg allikevel
så til valget tror jeg faktisk at jeg stemmer på meg selv!

Carl er nemleg ikkje politikar, i motsetnad til dei andre politikarane. Eit enkelt, men effektivt grep. Rappar var han no heller ikkje, og denne ræpp-singelen låg på VG-lista i fem veker med ein fjerdeplass som høgaste plassering.

FrP gjorde forresten eit brakval den hausten, og gjekk fram frå 2 til 22 mandat.