DIKT: Oversatt dikt frå ein flyktningleir i Lesvos. Ein ung mann har skreve noko han håpte kunne nå ut til mange, skriv Jarl Wåge. Foto: Tore Meek / NTB scanpix
DIKT: Oversatt dikt frå ein flyktningleir i Lesvos. Ein ung mann har skreve noko han håpte kunne nå ut til mange, skriv Jarl Wåge. Foto: Tore Meek / NTB scanpixVis mer

Flyktninger:

Det einaste eg vil ha er menneskeverdet mitt

Det var ikkje dette eg drøymde om då eg klarte å flykte frå ein krig som riv landet mitt i fillebitar.

Meninger

Spaltist

Jarl Wåge

er tidligere lærer ved Norsk Toppidrettsgymnas, skribent og forfatter. Han vant forteller-konkurransen «Storyslam» på Rockefeller i Oslo i november 2016.

Siste publiserte innlegg

Eg fekk ein e-post frå ein tidlegare elev. «Kan du oversetje eit dikt frå engelsk til norsk for meg?» spurde ho. Ho hadde teke pause frå doktorgradstudium for å jobbe i ein flyktningleir på Lesvos. Der hadde ein ung mann frå Syria gjeve henne eit dikt han hadde skrive med ein bodskap han håpte kunne nå ut til mange.

Sjølvsagt tok eg oppdraget. Sidan dikt ikkje passar inn i kronikkformatet, har eg tillete meg å lage eit samandrag: «Fanga i ingenmannsland,» skriv Mohammed. «Det var ikkje dette eg drøymde om då eg klarte å flykte frå ein krig som riv landet mitt i fillebitar. Det var ikkje dette eg såg føre meg då eg kryssa havet i ein båt som ikkje var laga for å krysse hav. Det var ikkje dette eg trudde skulle skje då eg blei berga opp av sjøen og for fyrste gong sette beina på europeisk jord. Fridom var ordet eg gjentok ustanseleg under flukta. Fridom. Fridom. Som eit mantra.

I åtte månader har eg vore her no. Eg og tusenvis av andre. Åtte uverdige månader skrella av livet mitt. Ligg og flyt som søppel i lag med avfallet vi vassar rundt i. Til vi sjølve kjenner oss som søppel. Ribba for alt som heiter menneskeverd, Det er det einaste eg ber om, at eg får menneskeverdet mitt tilbake. Utan menneskeverd, kva blir vi då? Umenneskelege blir vi. Dyr. Eg vil ikkje ha almisser. Eg har ein sterk kropp og ein klok hjerne, Det er mi gåve til dykk. Mitt bidrag om de gjev meg ein sjanse. Om de vågar å opne dørene, rive ned stengslene, fjerne piggtråden mellom oss og eit fullverdig liv. Gjev meg menneskeverdet mitt. Og de får meg.»

Valkampen før årets Stortings-val er i full gang sjølv om han akkurat no er i feriemodus. Snart startar det stadig tilbakevendande Noregs-meisterskapet for å kåre det partiet som lovar dei krafigaste dørene, dei høgste stengslene, den skarpaste piggtråden, den strengaste asylpolitikken. Eit drepande kjedeleg meisterskap, forresten, sidan det kvar einaste gong blir favorittsiger med Frp tronande åleine øvst på pallen. Dei to store prøver å hale innpå, men er sjanselause. I denne øvinga er dei ganske enkelt ikkje uthaldande nok, medan småpartia ser ut til å vere meir enn fornøgde berre med å delta.

Siv Jensen har allereie lova at heretter skal ikkje asylsøkjarar inn i Noreg, men søkje asyl i eitt eller anna utland. Ho kunne like godt ha lova å hente ned månen. Både ho og vi veit at skal dette bli aktuell politikk, må Noreg bryte internasjonale avtalar, og ho må få eit fleirtal i Stortinget med på det. Men for enkelte som vil la seg forføre, høyrest det tilforlateleg ut.

Sylvi-badar-med-flyktningar-i-overlevingsdrakt-Listhaug er ute av ammetåka og på banen att. Fødselspermisjonen har ho truleg brukt til å pønske ut nye, spenstige antiasylutspel, så no blir det skikkeleg sus i innvandringsserken til Frp att. Ho har allereie gjort eit Ludvig 14. «staten det er eg» stunt og sagt at ho gleder seg til å stramme inn asylpolitikken. Litt som Jensen sitt «hente ned månen», for Listhaug veit så inderleg vel at ho åleine ikkje kan stramme inn noko som helst så lenge Noreg er eit demokrati. Ho har òg hevda at skipa som driv med redningsaksjonar og bergar flyktningar i Middelhavet må slutte å ta dei med til Europa. Attende med dei til dit dei flykta frå.

Lat oss sommartankeeksperimentere litt og sjå føre oss at Frp får fleirtal åleine ved stortingsvalet. Då kan Mohammed på Lesvos sjå enda lenger etter menneskeverdet sitt. Siv Jensen hadde glatt blåst i internasjonale konvensjonar og stengt grensene hermetisk for asylsøkjarar. Det er vel heller tvilsomt at ho hadde flytta UDI til den greske øya (Statlege arbeidsplassar ut av Oslo, ja. Men ut av landet?) så han kunne få behandla søknaden sin der.

Ikkje er det sikkert at sånne som han hadde overlevd overfarten til Europa heller. Frp er langt frå fornøgde med at Noreg bevilgar pengar til eit redningsskip i Middelhavet. Eit Frp med all makt hadde truleg avblåst aksjonen og henta skipet heimatt. Då hadde det blitt mørkeblå jubel. Per Sandberg kunne ha henta fram att «Good Journey» t-skjorta si med helsing til druknande flyktningar, og nokon ville sikkert gni seg i hendene og hevde i ei eller anna brunflekka fb-gruppe at ein drukna flyktning er ein god flyktning.

«Vi ropar og ropar om hjelp,» skriv Mohammed vidare i diktet sitt. «Høyr oss, sjå oss. Vi lever som dyr, men er menneske av kjøt og blod. Vi drøymer òg. Om eit verdig liv, fred, fridom, jobb, familie. Nokon må hjelpe oss over terskelen og inn den døra der dette finst. Sjå. Ta handa mi. Ho er varm og sterk, sjølv om ho skjelv. Og ikkje tru at ho er tom. Eg har så mykje eg vil gje vidare. Om du vil ta imot. Tør du?»

Det går mot val. Ideologiar skal konkurrere mot kvarandre. Ideologiar som ikkje har heilt rett eller heilt feil. Som har såpass samanfallande og overlappande element at det er vanskeleg å skilje klinten frå veten.

På eitt område er dei ideologiske og politiske skiljelinjene likevel klare. På asylfronten. Der er det bare to alternativ; valet står rett og slett mellom kynisme og humanisme, om å gje eller ta menneskeverd.