Det er noko alle veit

Det er noko sympatisk upretensiøst over dei nye dikta til Jan Erik Vold.

Han har for lengst forstått at fridommen aukar når ein lagar seg faste grenser, og nyttar 12 linjer i diktet i 12 dikt i 12 avdelingar. Ein kan klaga på at han spelar på dei same strengene som før, men det er ikkje noko gyldig argument mot ein bluesgitarist. Ein kan seia at nokre av dikta blir vel private, men Vold sitt utgangspunkt og inngangspunkt er nettopp den vesle personlege sansinga som gjer at me har eit felles minnearkiv. «Det er noe / alle vet» står det i innleiingsdiktet. Dette er sentrale ord for å forstå tematikken. Vold skapar seg ikkje her og har skrive seg langt ned mot stilla. I varsame tekstar som ligg heilt opp til daglegdags tale, til «noe alle vet», eller eit språk alle kan. Så trekkjer han ørlite i dette, og vipper det over kanten til poesien. Så umerkeleg at mange lesarar kan gå glipp av desse minimale og nyanserte rørslene. Han leiter etter eit liv som rører ved noko felles. «Hvert ansikt / sin // bok / stav. / Ingen ord / bok.»

Basal glede

Det dreier seg om å gje andleta gyldige teikn. Det dreier seg om minne om liv og ikkje om ord. Og det dreier seg om basal glede, som «når gleden var en røkejakke å nibore nesen inn i», og han på denne måten slepp oss inn i våre luktarkiv over ein far. Eg kjenner korleis far min lukta olje og ost frå meierimaskinane, fordi diktet tek meg med inn i eit rom og slepp meg laus der så eg må orientera meg i eigne erfaringar. Og dikta kan på ein uhyggeleg konkret og direkte måte også ta oss med inn i dystre rom. «I det mørke / visner / våre ører // som kålblad.»

Mama mia!

Sjølv om ein del tekstar ikkje rører ved noko i meg etter mange gjennomlesingar, ofte fordi den lett slentrande stilen kuttar dei inderlege og sterke bileta før dei får feste, så er det mest å gleda seg over. Redsla for dei inderlege kjenslene, om det ikkje er sinne, fører til at trøkket vert demma opp og balansert med eit litt røft språk. Men den irriterte og av og til irriterande enkle analysen er tona ned, og han vågar å gå vidare på ein veg der han gjev liv til dei små tinga. Ikkje sensasjonelt nytt og spennande, nei, nei, men når du les og finn, så er det enkelt, komplekst og klart. Som ein stein, som ei grein. «Et tre / er et tre og det holder / ingen / pressekonferanse.» Her ser me korleis diktet gjennom linjedelinga inneheld lag på lag av meining. Dei to førstelinjene gjev meining, og linje tre skapar ny meining før han fører inn ei anna røynd i fjerde linja. Å meditera er her både som i zenmeditasjon: pust og auga, og som i den europeiske tradisjonen: refleksjon. «For å skape kultur kreves naivitet,» har Terje Johanssen skrive. Og Jan Erik Vold på sitt beste har dette naive blikket, ein annan klokskap enn den analytiske, ein som sit i auga og i språket. Og i år samlar Oskeladden kring seg mange av sine beste språklege vinklingar. Han skapar mange gode dikt, om verdens brutale gang, «Hvor mye koster uvitenhet?», om ting og minne, om det som alle veit, men først og sist; finurleg språk, eit språk som ser, høgt og lågt, Ave Maria og Mama mia!

SLENTRANDE: Jan Erik Vold har ein lett slentrande stil, men den kutter og sterke bilete, skriv vår anmeldar.