PÅ VEI BORT: «Armin» har flyktet fra Norge. I Sverige tar han beina fatt for å komme seg til Spania - et land som ikke vil sende ham tilbake til Afghanistan. Foto: Christian Roth Christensen
PÅ VEI BORT: «Armin» har flyktet fra Norge. I Sverige tar han beina fatt for å komme seg til Spania - et land som ikke vil sende ham tilbake til Afghanistan. Foto: Christian Roth ChristensenVis mer

Oktoberbarna:

Det er rom i herberget i år

Massevis av rom. Dei som opprinneleg hadde fått plass, er der ikkje lenger.

Meninger

Unge asylsøkjarar. Dei fleste frå Afghanistan. Mange av dei har rømt ut av landet. Til eit farleg, utrygt og uverdig tilvere på gata i europeiske storbyar. Andre er allereie sende attende dit dei kom i frå.

Spaltist

Jarl Wåge

er tidligere lærer ved Norsk Toppidrettsgymnas, skribent og forfatter. Han vant forteller-konkurransen «Storyslam» på Rockefeller i Oslo i november 2016. Foto: Sunniva Halvorsen

Siste publiserte innlegg

Fordi fredsnasjonen Noreg ikkje vil godta undertrykkjing, drap, terror og krig som gyldig grunn til å flykte frå heimlandet.

Fordi gutungane, som i tolv til fjortenårsalderen våga liv og helse på ei farefull ferd over land og hav til ei naudhamn her hos oss, blir oppfatta som lukkejegarar og velferdsprofitørar.

Fordi UDI, under politiske føringar om å vere strenge og restriktive, hevdar at Afghanistan er eit trygt land å reise attende til. Også for ungdomar som ikkje lenger har noko å reise attende til.

For dei som framleis er att i Noreg, er det attenårsdagen som gjeld. Denne dagen som for så mange norske ungdommar er slik ein viktig milepæl. Då blir dei vaksne, kan ta sertifikat, har rett til å stemme ved val.

Dagen som gjerne startar med at foreldre og syskjen bankar på døra og invaderer rommet med «Hurra for deg», kake med ljos og kjærlege gåver. Kanskje ein flybillett til Liverpool og fotballkamp med favorittlaget?

Det bankar på døra til asylsøkjarar òg på attenårsdagen. Ikkje familie, ikkje nære og kjære, men uniformert politi. Med ein flybillett i handa. Einvegsbillett til Kabul. Ei reise så skremmande at mange altså heller gøymer seg blant dei aller minst priviligerte i haustkalde byar der dei absolutt ingenting eig og ingenting har.

Det går mot adventstid her til lands no. Denne fine, mørke tida der veldig mange har sitrande forventningar om ein ljosfest som skal komme. Om hyggeleg lag i heimens lune arne. Om gåvebonanza. Om overflod av alt det beste vi kan tenkje oss.

Afghanarane våre er ferdige med adventstida si. Ho har vart i to, tre, fire år. År der sjølve livet har vore på vent. Vi kan bare forestille oss den brusande lukka dei må ha kjent då dei endeleg kunne sette foten på norsk jord. Korleis håpet og draumane eksploderte som fyrverkeri mot den norske stjernehimmelen.

Fordi dei hadde klart å ta seg fram til landet som har fått det ærefulle oppdraget å kvart einaste år dele ut Nobels fredspris. Landet som fostra Nobelprisvinnaren Fridtjof Nansen. Han som med Nansen-passet var med å redde hundretusenvis av menneskeliv etter fyrste verdskrigen. Ved å utstyre menneske på flukt med eit pass som fekk hans namn. Eit pass som gjorde at det blei trygt å vende heim.

Men Noreg blei ikkje som forventa for desse ungdommane. Dei var så klare for å skape seg eit nytt liv i dette landet langt mot nord. Sette fort i gang med å lære seg norsk. Gjekk på skule. Kom i kontakt med innfødde. Fekk venner. Kanskje ein kjærast. Snille menneske i nabolaget gjekk inn i rolla som «besteforeldre». Dei blei ein del av nærmiljøet.

Men etter kvart gjekk det opp for dei at Noreg ikkje var den trygge hamna dei hadde trudd. At det einaste sikre dei hadde, var uvissa. Om dei fekk vere? Om kor lenge dei fekk vere? Om det i det heile tatt var vits i å gjere ein innsats? Så kom det endelege vedtaket om at dei skal returnerast. At dei bare får vere her til dei fyller 18. At landet som flyt av olje og honning ikkje har plass til dei.

Dei som jobbar tett på desse ungdomane, fortel om håpløyse og apati. Om aukande psykiske problem. Om depresjonar. Om sjølvskading. Om sjølvmordforsøk. «Det er trygt,» seier UDI. Og politiet bankar stadig på dører for å sende nye attenåringar av garde. Ut av landet som så effektivt har sløkt håpet og knust draumane deira så dei ligg som utbrende nyttårsrakettar i rennesteinen.

Eg kjenner på ei sorg og ei stor skam. Er det verkeleg slike verdiar vi vil skal kjenneteikne Noreg? Er det slike haldningar vi vil vidareføre til barna og barnebarna våre? Kvar vart humanismen av som har gjennomsyra det norske samfunnet? Kvar er nestekjærleiken og evnen til å bry seg som vi alltid har fått innpoda og praktisert? Kva skjedde med «det du gjer mot ein av desse mine minste små, det har du også gjort imot meg»?

Men kanskje er det ikkje for seint? Kanskje kan vi vinne attende byrgskapen, slik at vi på nytt kan rette ryggen og sjå verda i auga? Enn om integreringsministeren snur i denne saka? Enn om ho legg vekk «Vi kan ikkje vere heile verdas sosialkontor og ta imot heile den tredje verda» retorikken? Tenk om ho hentar fram hjartelaget til Marte Svennerud og seier på klingande sunnmørsk: «Ikkje noke knussel. Ei teke allje i hop.» Bare denne eine gongen. Gjer ho det, lover eg å reise meg og applaudere.

Kanskje er det enda ikkje for seint å finne eit stortingsfleirtal som er viljuge til å gjere om på vedtaket om tvangsutsending? Et fleirtal som klarer å sjå forbi lovparagrafar og i staden set fokus på at desse unge menneskja er einskildindivid som treng dei same håpa og draumane som alle andre? Kanskje dei kan ta på seg nissedrakt og fylle sekken sin med juleamnesti og Nansen-pass i staden for reisepass? Slik at det blir jul allikevel.

Det er dette eg ønskjer meg til jul i år.

Lik Dagbladet Meninger på Facebook