Døden som kjærtegn

Ein original 80-åring skriv både konvensjonelt og provoserande.

BOK: «Er ikke døden et kjærtegn» står det i den nye boka til Arnold Eidslott med den vakre tittelen «Lyset fra Bach». Når avisene samstundes møter oss med historier om bomber som sprengjer i lufta hus fulle av sivile, er dette kanskje den mest provoserande linja i boka.

Musikk, og ikkje minst Bach sin musikk, har me møtt før i Eidslott sine dikt. Men i denne diktsamlinga er Bach eit gjennomgangstema. Eidslott nyttar fine sitat frå Paul Hindemith og cellisten Pablo Casals, og lar satsar frå «Sonate für Violine und Cembalo Nr. I, IV og V» vera lydspor til dei tre bolkane i samlinga.

Overveldande

Det er noko overveldande ved Eidslott. Nå er han 80 år, og har sidan debuten med «Vinden taler til den døve» i 1953, levert omfattande samlingar med dikt annakvar og tredjekvar år heilt fram til nå. Han har utvikla sin eigen stil, der visse dikt er haldne så trufast i den norske kristne dikttradisjonen at kan nyttast som salmar, og nokre av dei vert noko manierte og gjentakande rituelle, slik at den messande sida overskuggar den poetiske.

Men han har også gjeve sterke bidrag til fornying av den kristne lyrikken, med ein djupfølt tillitt og ein mørk desperasjon som grip og skakar oss.

For dette har han motteke både Aschehougprisen, pris frå Norsk Akademi for sprog og litteratur og Doblougprisen. Han har etterkvart utvikla sin eigen prosodi ved å gjenta visse ord for å gje dei ekstra kraft, som her:

Jeg elsket deg før

Jeg smidde dine ben der der

Der i den dype

morslivets grotte

Han provoserer også i denne boka ved å la dikta vera direkte tale både frå Gud og Jesus. Me forstår at han må ha ei veldig tru på at det er rett å gjera dette, når me tek hans store respekt for desse røystene med i biletet.

I «Historiens ånderett. Largo» møter me igjen den unge sjømannen i seglskutetida som er jaga ut av fattighuset og som gret under orkanens vindkraft og den snerrande skipperen, og det gjev ekstra tyngde at nett denne poeten skriv fram ein slik slutt: «Det knaker i spantene stormen/flerrer seilene og Gud tier».

Arnold Eidslott skriv altså i si 26. diktsamling vidare i eit kryssingspunkt mellom den tradisjonelle kristne salmetradisjonen og det modernistiske diktet.

Det er myndige og messande dikt. Dei krev meditasjonstid og evne til å la seg suggerera. Og ein må kunna ta inn over seg eldgamle symbolord som Nåden, Satan, Adam, Fars hus, Halleluja og Lammets blod.

Pågangsmot

Ein må gje seg over til denne rike tradisjonen, der støvet også har lagt seg på så mange uttrykksmåtar at det skal mykje til å riste orda levande for lesarar i dag. Eidslott gjer sitt beste, og hans urokkelege pågangsmot imponerer alltid. Og som eg skreiv om boka «Arameisk i Roma», finst det djupe innsikter i linjene til Eidslott, som har sine parallellar også i andre kulturar, som desse:

Å være

Å vite at jeg er dette

dette alene er et vitnemål

Søkande diktlesarar med mange utgangspunkt og standpunkt kan finna skattar i bøkene hans. Men for Eidslott sjølv er det ikkje noko val: «Intet alternativ/til Jesus Kristus intet//Ham eller intet.» Men som kjent kan fundamentalistiske tekstar ha ei lyskraft som dreg menneska til seg:

Snart løftes den sanne verden

Opp for dine øyne når døden kjærtegner deg

I sannhet er døden et kjærtegn

I Jesus Kristus det værendes sanne grunn

Amen