Eldreomsorg:

Eg tør ikkje bu i Oslo

Ingen av dei som sit med makta, har spurt meg om korleis eg vil ha det når eg blir gammal. Eg er åleine og vil ikkje, tør ikkje, bu heime lengst muleg.

Flykter: Spaltist Jarl Wåge tør ikke lenger bo i Oslo. Her en eldre dame med rullator. Foto: Gorm Kallestad / NTB scanpix
Flykter: Spaltist Jarl Wåge tør ikke lenger bo i Oslo. Her en eldre dame med rullator. Foto: Gorm Kallestad / NTB scanpixVis mer
Meninger

Eg har bikka 71 år og tør ikkje lenger bu i Oslo. No blir det «go west, old man». Figurativt tala. Og bokstaveleg. Eg flyttar til Stavanger.

Spaltist

Jarl Wåge

er debattant, skribent og tidligere vinner av forteller-konkurransen «Storyslam». Foto: Sunniva Halvorsen

Siste publiserte innlegg

Heilt sikkert «Gefundenes Fressen» for kommentariatet i SoMe. Dei som stadig kallar meg naivistisk globalist, landsforrædar, muslimelskar som sel landet vårt til jihadistar. Eg tykkjer eg høyrer korleis dei frydar seg: «Endeleg har han der ekstremisten innsett at Oslo er ei einaste stor, livsfarleg no-go-zone».

Men stopp ein halv. Eg elskar jo Oslo. Av heile mitt hjarte. Den einaste «storbyen» vi har. Kosmopolitisk, vakker, stygg, eksotisk, mangfaldig. Eg elskar mine daglege vandringar på kryss og tvers av hovudstaden. Løkka. Grønland. Sørenga. Hamnepromenaden. Tjuvholmen. Akerselva. Marka. Fjordbyen. Å ta T-bane til endestasjonane og traske attende til sentrum.

Så det blir med tungt hjarte eg dreg min kos. «… byen ingen forlater før han har fått merker av den», skreiv Knut Hamsun i «Sult». Å, ja. Eg òg har blitt merkt og reiser her i frå med tatoveringar på sjela. Tatoveringar eg ikkje ville ha vore forutan.

Det er to grunnar til reisa mi mot vest. Den eine er at Stavanger har noko som Oslo manglar: Sonen min, svigerdotter, to barnebarn. Dei viktigaste menneskja i livet mitt. Eg vil nærmare dei. Vere meir far, svigerfar, farfar. Difor må eg dra medan eg framleis er oppegåande og har noko å bidra med. Eg kan ikkje vente til rullator er hovudframkomstmiddel.

Den andre grunnen er at dei som sit med makta her i landet, har bestemt at gamle menneskje skal bu i eige husvere lengst muleg. Ideen er at heimesjukepleien alltid skal rykkje ut og vere på pletten når det er bruk for dei. Dette ser tilforlateleg enkelt og greitt ut. På teiknebrettet. Men så er det dette med å få kart og terreng til å gå i hop.

Den lenge varsla eldrebølgja vaskar allereie mot svaberga våre. Vi kjem til å bli uhorveleg mange. Ein treng ikkje vere snåsamann for å spå at dei som skal ta seg av dei gamle, vil få ansvar for fleire og fleire. Kvar enkelt ein stoppestad på runden til ein helsearbeidar i tidsnaud. Difor blir det ikkje «når det er bruk for dei», men når dei har tid, dei vil vere på pletten.

Ingen av dei som sit med makta, har spurt meg om korleis eg vil ha det når eg blir gammal. Eg er åleine og vil ikkje, tør ikkje, bu heime lengst muleg. Tenk om eg blir han som veinar forvirra rundt i gatene utan å finne heimatt. Som ikkje forstår at han skal gjennom tre dører med ulike nøklar for å komme seg inn. Som stadig utløyser brannalarmen fordi han gløymer å skru av komfyren. Som ikkje får ringt til folk fordi mobilen brått har blitt eit uløyseleg mysterium.

Eg har ikkje familie i Oslo. Difor kan eg ende opp som frykteleg einsam i storbyen. Dei einaste eg kan komme til å sjå i løpet av dagen, er heimehjelparar på lynvisitt før dei susar av garde til neste stopp.

Sjølvsagt har eg vener. Fabelaktige vener. Men dei blir ikkje yngre dei heller og kan sjølve hamne i kategorien hjelpelause. Så då sit eg der. Dei òg. Fanga i kvar vår stove. Då er det ei mager trøyst at ein får vere heime lengst muleg.

Difor flyktar eg frå Oslo. Ikkje fordi familien skal stille opp for meg i tide og utide. Men fordi eg får nokon i nærleiken når den tida kjem, som kan slå i bordet og seie frå om at no må faktisk gamlefar på institusjon.

Som gamal vil eg vil bu i nærleiken av ei snor. Ei snor eg kan trekkje i når det trengst. Ei snor som sender signal til varme hender om at eg har bruk for dei. Kanskje fordi eg er redd? Gamle menn blir redde, blir dei ikkje? Kanskje fordi eg har bæsja på meg. Gamle menn gjer det, gjer dei ikkje? Ei slik snor kan bidra til at nokon kjem og tar tak. Ryddar opp. Snart. Ikkje langt ut på neste dag når heimehjelparen endeleg har tid til å stanse på min stasjon.

Dette er mi form for eldreomsorg. Til meg sjølv. Det handlar om ein verdig alderdom. Om at den siste delen av livet også skal ha ei slags meining. Samstundes handlar dette ikkje berre om meg. Det er eit varsku til dei som sit ved teiknebretta. Dei som tykkjer at alt er såre vel med den nye retninga i eldrepolitikken. Det er så lett å hoppe på ein trend. Så lett å bli frelste fordi ein denne gongen har kome opp med det einaste riktige.

Men det er aldri noko einaste riktige. Gamle menneskje er like mangefasetterte som alle andre. Det som er riktig for ein, kan vere hakkande gale for ein annan. Difor må det sitje folk ved mange teiknebrett. Folk med ulike idear og vyer. Folk som ikkje ser eldre som ei grå masse, men som individ med ulike ruter inn i solnedgangen.

«No man is an island», skreiv den engelske poeten John Donne. Om vi ikkje tenkjer breiare i eldreomsorgen, er eg redd det kan bli meir «every man is an island». At kvar eldre mann og kvar eldre kvinne blir ei øy. Øyer det verken går bruer eller ferjer mellom.

Lik Dagbladet Meninger på Facebook

Meninger rett i innboksen?

Meld deg på vårt nyhetsbrev for å motta ukens viktigste saker fra Dagbladet Meninger hver fredag. Nyhetsbrevet kan inneholde annonser. Du kan når som helst melde deg av.