Ein klase rognebær mellom brysta

Svenske Lars Lundkvist er ein særprega nordisk poet som har halde fast på sin eigen poetiske metode.

Med uventa sprang mellom ulike område og plan flettar han sine dikt til små reirliknande korger som har plass til det meste, og så slår han ein himmel over.

Ei av dei første inspirasjonskjeldene hans var samisk magi, og dette er særleg tydeleg i dei første diktsamlingane Njaka (1953) og Njåd (1961).

Andre innslag i veven hans kan vera inntrykk frå Ezra Pound, barneregler og frå ei naivistisk form for surrealisme. Viktige bøker er Trollskot (1986), Skrot (1988) og Tittskåp (1994). Den førebels siste diktsamlinga heiter Utvind og kom i 2003. Eit typisk sitat som viser den naive undringa og gleda over dei tinga som omgjev oss, er dette frå diktet «Rönnbär» i Tjuka (1991):

Ingen bær lyser i september som rognebæra, desse audmjuke og saktmodige fruktene der sola lèt sine barn bu når skulane tek til … Ta imot oss som ei gåve, eit gnistrande under! Og etter du har pynta gravene til dei døde med vin og himalayabalsam – legg då ein klase rognebær mellom brysta til din elskede.

I Bonniers Litterära Magasin skreiv Lennart Sjögren om dikta hans:

«For meg inneheld dikta hans noko av den same konsentrerte styrke i forma som eg kan merka i visse av Cézanne sine stilleben og komposisjonar.» (Nr. 3/1980)

FRIERI

Om du legg ein eplekjerne på tunga mi,

er eg din.

Om du legg han i ei sølvskei

eller på eit tyttebærblad, er eg òg din.

Stikk han i madrassen eller navlen min,

i linninga på skjorta mi, i skoen min –

eg er likevel din.

Slik er naturens lov!

Og Saturn og Mira

står alltid på friaren si side

om han er ærleg og trufast og passe dum.

Og det er eg!

(Frå Tittskåp, 1994)

I eit intervju med poeten Bengt Berg forklarte Lars Lundkvist kva han oppfatta som sentrum og periferi i skrivinga si:

«Sentrum: å inderleg prøva å forstå djevelskapen på jorda, å prøva å trøysta, visa nokon kjærleik, å vilja tru på Takksemd, Glede og Gud. Periferi: ingenting er perifert.» (Rallarros nr. 1/1984)

SJUKDOM, SORG OG GLEDE

Ein morgon opnar du kjøkkenvindauget,

eg sit og les i hagen.

- Vil du ha eit glas vin?

kviskrar du.

me går opp til det rommet

du er mest glad i

der ein gjennom vindauget

langt borte

kan sjå eit fjell

og eit tårn under sola.

Då me seinare går ned trappa

vaklar du –

eg kyssar

halsgropa di.

Me veit begge

at me nettopp

i dette tilveret

har hatt vårt siste famntak.

Ei tid etter at kona han her skriv om, Tove Olga Aurora, døydde, kom Lars Lundkvist opp på kyrkjegarden for å sjå til grava. Snøen var halvannan meter djup. Då han kom fram til grava, var alle blomane borte. Kyrkjetenaren forklarte:

«Jau, du forstår, om nettene kjem rådyra hit opp og et blomane på gravene. Dei har det vanskeleg i denne djupe snøen.»

Seinare på dagen

sit me i sola bak hushjørnet.

Det er mest heilt stilt –

bare dompappen kan me høyra

og snøen som smeltar.

Me er i Paradis.

Eg dett baklengs i snøen

og lagar englebilete.

Du smiler.

Men eg ser ikkje lenger sola

i augo dine.

(Frå Tove Olga Aurora, 1982)

«...det finst noko hjå tinga som seier til meg, Lasse Lundkvist, du forstår ikkje så mykje, du er eit lite barn, det finst så mykje i dette korte tilveret du lever på jorda som du ikkje forstår, men prøv å forstå oss, kikk på oss små ting ...»

I 1982 fekk Lundkvist Nils Ferlin-prisen, og i 1995 fekk han Bellmanprisen.

AMEN

Vilande

mot den varme stenmuren

en sensommardag

Känner stenen

min värme?

Förundran

Livgivelse

Även

Ett vackert ord –

Kanske.

(Frå Utvind, 2003)

(Dikt og sitat omsett av Helge Torvund.)