MÅ BEHALDAS: «Vi går inn for mange endringar, men utgangspunktet for endring kan ikkje vere at ein skal fjerne heile eller delar av sidemålsundervisninga», skriv Magne Aasbrenn, leiar i Noregs Mållag. Foto: NTB Scanpix
MÅ BEHALDAS: «Vi går inn for mange endringar, men utgangspunktet for endring kan ikkje vere at ein skal fjerne heile eller delar av sidemålsundervisninga», skriv Magne Aasbrenn, leiar i Noregs Mållag. Foto: NTB ScanpixVis mer

Debatt: Sidemålspolitikk

Ein sidemålskarakter er ikkje «ein kniv i ryggen»

Noregs Mållag vil halde på standpunktkarakteren i sidemål gjennom heile skoleløpet, og at alle skal få vise kva dei duger til i ein skriftleg eksamen i sidemål.

Meninger
Magne Aasbrenn, leder i Noregs Mållag.
Magne Aasbrenn, leder i Noregs Mållag. Vis mer

Den 16. januar kommenterer Dagbladets Inger Merete Hobbelstad synspunkta til Noregs Mållag. Ho går inn for at det framleis skal bli gjeve karakterar i norsk sidemål, og det er bra. Men artikkelen gjev inntrykk av at Noregs Mållag ikkje er interesserte i å endre sidemålspolitikken, og det stemmer ikkje. Vi går inn for mange endringar, men utgangspunktet for endring kan ikkje vere at ein skal fjerne heile eller delar av sidemålsundervisninga.

Eit veldig godt moment som Hobbelstad tar opp, er at språklæring best skjer ved fordjuping i språket – og dette passar best i mellomsteget i barneskolen, etter vårt syn.

Når Hobbelstad gjer framlegg om at sidemålsundervisninga bør avsluttast tidleg slik at hovudmålet kan overta til slutt i vidaregåande, ser eg både som norsklærar og mållagsleiar store pedagogiske og praktiske problem med det.

Det er ein stor fordel å kunne samanlikne med bokmål når ein underviser i nynorsk og med nynorsk når ein underviser i bokmål. Problemet med «substantivsjuke» i bokmål kan til dømes kurerast i møte med den verbale og direkte seiemåten i nynorsk.

Praktisk sett tar ikkje Hobbelstads framlegg omsyn til at mange klassar på vidaregåande er språkdelte med både bokmål- og nynorskelevar i same gruppe. Korleis skal læraren løyse det når det skal skje fordjuping i to ulike hovudmål innanfor det same klasserommet i dei same timane?

Artikkelen fortsetter under annonsen

For den nynorskskrivande delen av folket er det ikkje minst viktig at majoriteten også kan skrive nynorsk, slik at dei lettare «tar skikken der dei kjem». I nynorskområda er det mange tilflytte bokmålsbrukarar som held på språket sitt år etter år i yrkeslivet, i det lokale organisasjonslivet og elles. Det gjer den samla språkbruken utanfor skolen meir bokmålsprega enn før, og det er éin av fleire grunnar til at nynorskelevar ikkje har like gode vilkår som bokmålselevar.

Hobbelstad kallar sidemålskarakteren «en kniv i ryggen». Ein kniv i ryggen er eit bilete på svik. Ein skolekarakter er jo noko heilt anna – det er ein del av eit system der den som har arbeidd for å tileigne seg kunnskap, får vist desse kunnskapane og får evaluert dei på ein rettferdig måte.

Derfor vil Noregs Mållag både halde på standpunktkarakteren i sidemål gjennom heile skoleløpet, og at alle skal få vise kva dei duger til i ein skriftleg eksamen i sidemål. Samtidig er vi einige i at rettepresset på norsklærarar er for stort, og vil derfor ha lågare årsramme for norsklærarar.

Så direkte til Dagbladet: For elevar i Oslo og andre bokmålsdominerte område er det svært negativt at Dagbladet (og VG) aktivt nektar journalistar som ønsker det å skrive nynorsk. Dersom Dagbladet og VG hadde oppheva dette bakstrevarske forbodet, ville det ha styrkt nynorskens posisjon som levande bruksmål svært mykje. Og det ville ha endra haldningane til skoleelevar enda meir.

Hobbelstad vil ha sofistikerte brukarar av «førstespråket». Den verkeleg sofistikerte norskeleven – og journalisten – lar dei to målformene gje vinst til kvarandre og blir ikkje berre «sofistikert», men også forfina, storarta, smakfull og stø.

Lik Dagbladet Meninger på Facebook