Eit poetisk hjarta

Dikt som stadfestar og utvidar Ole Paus sitt poetiske univers.

BOK: Sjølv om Ole Paus vil stå fram med bare ord denne gongen, så har ikkje eg lese mange linjene før den sympatiske, rustne røysta hans dukkar opp frå ingenstad.

Det kler dikta godt, og ikkje forstår eg det, men rett som det er kling det nokre karakteristiske gitartonar mellom versa òg.

Kroppsleg

Eg blir glad nå er eg første gongen møter på vanlege konkrete ting i dikta, som «et skittent, veltet glass» eller ein brannhydrant som sola kyssar ved St. Olavs plass. Då stig det fram bilete som kan feste seg og som lesarfoten kan setjast ned ved, og derifrå gå kroppsleg inn i diktet, slik at ordet kan bli kjøt.

Faren for Ole Paus som diktar er nemleg den at han kan venda seg for mykje mot «dei poetiske orda», mot «endeløse kjærtegn», «de vakreste toner jeg vet» og «spille mykt og bløtt på spindelsvake strenger». Då syng han fine klangar fram for oss, men det vert fort litt vagt og vakkert, i staden for vakkert som «et skittent, veltet glass» og ein «brannhydrant».

Sjølvironi

Men denne samlinga har heldigvis flest dikt der Ole Paus nyttar si språklege erfaring med både sting og smerte. Det er også interessant at det finaste diktet i opningssekvensen, er diktet «Sakte elsker tiden våre liv», der han nesten ikkje har lagt orda sine i rim. I det fine diktet «Broen» personifiserer han ein liten smal gatestump med dei som er utstøytt og sjuke, skitne og utgått, og stadfestar at han har klart å ta vare på det som kanskje er kjernen i talentet; menneskeleggjering av det som vert rekna som avskyeleg og ingenting verdt. Diktsamlinga tek òg vare på ei anna side ved Paus, der han er sjølvironisk og kumbelsk, som når han skriv:

Jeg liker skamros og skryt og slikt,

og alle som står på min side.

Dessuten liker jeg dårlige dikt

når bare de slutter i tide.

Når forlaget skriv at ein i boka kan «finne noe du ikke finner andre steder - dikt som ønsker å skape bilder og følelser», så tyder det på at dei som har skrive dette, må ha lese færre diktsamlingar enn Paus.

I dei satiriske «Presidentens glade vise» og «Biografimakerens festsang» gjev Paus oss smakebitar frå sin evne til å kaste skrå og refsande blikk på samtida, medan han i episke «Tante Esmeralda danser ikkje mer» gjev oss eit døme på korleis han kan måla fram einsame lagnader frå folkedjupet slik at dei vert ståande som noko nær arketypar.

«Fastlandet slutter her» er eit stort tenkt dikt om livet si utvikling på jorda, men skjemmest noko av at han ikkje heilt har bestemt seg for om det skal ha ein morosam eller alvorleg tone: Han vinglar frå nydelege bilete som

Leden inn hit

er kantet av taggete holmer

og skjær

men mellom dem skinner

månen og er

hamret i sølv til en landingsstripe

for drømmer.

til det petitmorosame:

og mange fra utviklingslæren

gikk der

og beitet, mens flaggermusene

foretrakk huler.

Aldri har vel

jordkloden vært mer

eksperimentell:

Artene ynglet fra morgen til kveld

Thomas Bernhard

Det mektige og mangetydige titteldiktet har namnet sitt frå slottet Amras i bydelen ved same namn i Innsbruck, men det er ingen turistreise som vert skildra her. Landskapet er nok nærare dei fortvila lagnadane Thomas Bernhard skildrar i si historie «Amras», der to brør vart plassert i eit tårn etter at foreldra har teke livet av seg på grunn av sjukdom og økonomisk samanbrot. Paus skriv mot eit bakteppe som minner om dette, men diktet kan lesast både som eit personleg vitnesbyrd og ein mørk sivilisasjonskritikk av autoritære og mektige farsfigurar.

Til sjuande og sist sit ein att med ei heilt klar kjensle av å ha vore i kontakt med ein Ole Paus som framleis er rufsete i kanten og skriv upolerte dikt. Her er slentrande småsmil, mørk resonans, eit varmt hjarta som gjev stemme til dei svake, samt skikkelege spark til dei som «bruker makten til å kneble/opprørstrang og smerteskrik».