Et språk som aldri tar slutt

Ei mektig og vidfamnande bok med ein inderleg klang.

BOK: I diktsamlinga «Det oavslutade språket» skriv Göran Sonnevi at «Språket är vår gemensamma kropp». Det at det er umogeleg å oppfatta den prosessen me er i når me tenkjer, observerer og kjenner, som noko avslutta og avgrensa, gjenspeglar seg i mange av titlane han har gitt ut.

Frå debuten «Outfört» (1961) til «Det oavslutade språket» (1972), via «Det omöjliga»(1975) og til boka «Oavslutade dikter» frå 1987. I samlingane kan me plukka fram døme på denne tematikken i linjer som dette frå «Mozarts Tredje Hjärna» frå 1996: «Det okända språket kommer innom mig». Dette er også eit stadig tilbakevendande tema i den massive samlinga han har publisert nå:

Ur varje djup blir ny dans möjlig Ser den resa sig
ur det omöjliga Som i en omöjlig kärlek Den jag visste
inte var möjlig Och ändå var det

Fordjupar seg

«Oceanen» er på nær 420 sider og oppsummerar på mange måtar alt Sonnevi har drive på med som poet. Her er upubliserte dikt som er daterte heilt attende til 1970 og heilt fram til hausten i fjor. Alle dei ulike oppsetta han har jobba med, er representerte. Tekstar med det karakteristiske smale oppsettet frå dei første bøkene, vidare til ei slags sonnevisk urima sonnetteform, men òg det meir oseanisk flytande prosaliknande diktet som utvidar og famnar. Han har halde på med å fordjupa seg i sitt gjenkjennelege prosjekt i 45 år; «Hur går jag djupare inn?»

Artikkelen fortsetter under annonsen

I tillegg til å skildra korleis alt endrar seg i skiftande prosessar heile tida, finn me ein djupt fundert humanistisk kjærleik i kjernen av diktinga hans. Av og til som ei kraft som smitter over på omgjevnadane og observasjonane:

«När jag kan älska/står tingen vänliga omkring mig.» (Dikter 1959 - 1973), men i den siste boka også som ein slags prolog og introduksjon:

Varje ord
finns bara
i kärlek

Men òg her som eit resultat av å vera i same sårbare posisjon som deg eller oss:


Jag såg en gång din
sårbarhets ansikte
och jag älskade det

Sonnevi vart opphavleg svært kjend for mange som politisk diktar då han skreiv om Vietnam-krigen, men har heile tida skrive om mange sider ved den menneskelege tilværet; mystikk, matematikk og vitskap, og han er altså også ein kjæreleikens og musikkens diktar.

Og han skriv like naturleg om døden som det å fiska makrell og spela fløyte i vinden.

Oseaniske bilete

I denne samlinga utnyttar han alle moglege sider og sidetydingar av ordet osean, både som ein naturrealitet i sine omgjevnader; «Jag stod på kvällen i fönstret ut mot havet, kände havets doft, hörde/ dess mummel, ljudet av de levandes röster och de dödas röster» , men og som metafor for det meste, ja, for alt, kunne ein mest seia «Envar är/ särskild Annars skulle inte något/ finnas Detta är Oceanen» står det ein stad, og ein annan stad ser me korleis han kan nytta eit effektiv grep der han bind saman dei trivielle tinga med store spørsmål og visjonære bilete:

«Varje ängel är en ängel av mörker, tänkar jag, innan jag/ sätter på tvättmaskinen Ä nglarna av mörker stiger ner til oss/ från ljusoceanen»

Andre diktere

Sonnevi samtalar med Dante, Hölderlin, med minna, med fuglar og med eit «du». Og sjølvsagt er alt ein samtale både med han sjølv og verda, i eit forsøk på å forstå å famna det som skjer. Det som likevel er styrken i desse dikta, er den personlege og inderlege tonen kopla med tankar som vedkjem oss formidla gjennom ei evne til å få språket til å klinga vakkert og musikalsk.

Sjølv om det vekslar mellom roleg observerande og uroleg smertelege, finst det heile tida ein kontakt med eit tankefullt hjarta. Ja, kanskje er det ikkje, når alt kjem til alt, bare eit personleg hjarta, men ein felles hjarterytme, noko som finst i både deg og meg, i stega gjennom gatene, i språkets rytme, i oseanet som hever og senker seg under stjernene og slår rytmisk mot land.

PRISVINNER: <a href="http://www.dagbladet.no/kultur/2006/02/24/458915.html">Før helga fikk Göran Sonnevi Nordisk Råds Litteraturpris</A>. I dag anmelder Helge Torvund vinnerboka «Oceanen». På <p></p>Dagbladet.no.litteratur finner du for øvrig Torvunds artikkel «Å lesa Göran Sonnevi». Foto: Anders Wiklund