KVIT JUL: Om ti-femten år er truleg det «sentrale» Austlandet snøfritt til jul. Vil då redaksjonane tenka ut kalenderkonsept der ein i 24 episodar understreker at snø er avgjerande for ekte jul, spør innsendaren. Biletet er fra eit juletreutsal i Nittedal lille julaften i 2015, då heller ikkje austlandet fekk ønsket om ei kvit jul oppfyld. Foto: Tore Meek / NTB Scanpix
KVIT JUL: Om ti-femten år er truleg det «sentrale» Austlandet snøfritt til jul. Vil då redaksjonane tenka ut kalenderkonsept der ein i 24 episodar understreker at snø er avgjerande for ekte jul, spør innsendaren. Biletet er fra eit juletreutsal i Nittedal lille julaften i 2015, då heller ikkje austlandet fekk ønsket om ei kvit jul oppfyld. Foto: Tore Meek / NTB ScanpixVis mer

Debatt: Juleforventninger

Gje oss ei snølaus jul!

Når også Austlandet snart blir snøfritt til jul, vil ein då innsjå at det er tungt for barn å bli innprenta at ekte og god jul ikkje finst utan snø?

Meninger

I NRK Supers «Julekongen» blir det ikkje jul i Ridderdalen viss det ikkje kjem snø der. Ridderdalen er eventyrverda som hovudpersonen Kevin har funne ein inngang til. Hans eiga verd på Austlandet ein stad, er heilt nedsnødd.

I «Snøfall» frå 2016 er den parallelle verda Snøfall full av snø og kjærleik, medan hovudpersonen Selma sitt vanlege liv er relasjonslaust i ein grå by med lite eller ingen snø. «Jul i Blåfjell» er på eit snødekt Røros eller inni eit nissefjell, og i «Jul i Svingen» er me i ei snørik austlandsbygd.

Anne Kalvig.
Anne Kalvig. Vis mer

På Vestlandet har me stort sett ikkje snø til jul. Det er naturleg og ikkje ei følgje av klimaendringar. I heile mitt liv har eg aldri sett den realiteten vist på NRK-kalendrar.

På vår folkerike kyst må foreldre fortella bekymra ungar at jo, det blir jul sjølv om det ikkje er snø, det er ikkje slik dei seier på barne-tv 24 døgn på rad, at ordentleg jul handlar om snø. Me har også juleglede, julestemning, juletradisjonar. Med NRK sitt narrativ, blir alle våre juleelement for annanrangs å rekna, for me har jo ikkje snøen.

Kyst-Norge sin del av nasjonal historie og kultur er underkommunisert både i freds- og krigstid. TV-julekalendrar er kultur og tradisjonar retta til ungane, og desto sårare er det når eit spesifikt innlands-/austlandsnarrativ er det einaste gyldige i ein periode av året der samhald og fellesskap skal vera fellesnemnarar. Nord-Norge er heller ikkje representert, men dei kan trass alt kjenna seg igjen i snøen.

Jul handlar om lyset som kjem til oss i mørkaste tida, i religiøs eller annan forstand. I staden for lys, handlar det heller om snø hos NRK.

NRK sitt mandat er å representera heile landet, og julekalendrar i barne-tv skal vera særskilt inkluderande produksjonar – dei erstattar alle barnetv-program i kjernetida kl. 18-18.30.

Synst ein i vår pluralistiske tid at det er vanskeleg med meir eksistensielle grunnar til at me feirar jul? Slike grunnar kan vera kristne, heidenske, tradisjonelle i form av opphøging av familie og fellesskap, og det konkrete med solsnu og årshjul. Kanskje ein tenker at alt dette kan vera ekskluderande, og det kan det jo, med unntak av lys-mørke-forteljinga og at sola snur.

NRK framviser eksistensielle juleemne meir innpakka, fint og rørande ofte, i dei ulike produksjonane. Det kristne narrativet er vel mest dempa. Men som grunnleggande, fellesskapsdannande rammeforteljing eller motiv, har ein gått for snø. Det er heilt håplaust. Ja, nettopp håp er det snøforteljingane tar frå oss på Vestlandet – me har ikkje håp om kvit jul, men me hadde håp om ei god jul likevel? Og så seier barne-tv til ungane våre at det nok ikkje går, ordentleg jul må og skal ha snø.

Om ti-femten år er truleg det «sentrale» Austlandet snøfritt til jul. Vil då redaksjonane tenka ut kalenderkonsept der ein i 24 episodar understreker at snø er avgjerande for ekte jul? Vil ein sjå at ein påfører ungar smerte og sakn, og derfor velja andre, vesentlegare delar av jula som omdreiingspunkt? Sannsynlegvis. Men stoda er at vestlendingar har vore i det framtidsscenarioet så lenge tv-julekalendrane har eksistert, og me er mektig leie.

Lik Dagbladet Meninger på Facebook

Meninger rett i innboksen?

Meld deg på vårt nyhetsbrev for å motta ukens viktigste saker fra Dagbladet Meninger hver fredag. Nyhetsbrevet kan inneholde annonser. Du kan når som helst melde deg av.