Hundre ordreiser til andre stasjonar

Hjarta og fisken, månen og songen

BOK: Dei siste bøkene til Einar Økland, «Etter Brancusi», «Poetiske gleder» (tenk å sleppe unna med å kalla ei diktsamling for det!) og «Krattet på badet», er reine juvelar når det gjeld bokbunad.

Dei små biletmessig utnytta tekstfragmenta på omslaget og den reinslege kjensla bøkene gjev totalt. Det er ei glede i seg sjølv. Bøker som udiskutabelt er vakre gjenstandar i rommet.

Glød og forstand

Når så innhaldet, med formmessig gjennomarbeidde dikt på kvar side, på eit knudrete øklandsk vis tek opp gjenkjennelege og vesentlege opplevingar med eit alvor som oftast har eit glimt i auga, eller ein annan uventa stad, så kan ein lena seg, nei, ikkje tilbake, men framover, og lesa med glød og forstand.

Dikta utvidar tonen til noko udefinerbart sympatisk eller frekt, og vekslinga med prosainnlegg skapar ein variasjon og ei krattaktig kjensle av fortetta overflod. Tekstane omskapar på ein nedskrapt og ujålete måte våre mest kvardagslege tankar og gjerningar til litteratur, og me sit der med ei skattekiste som kan visa seg å ha minst ein lurebotn.

STOR SONG

Så kloke som kvinnene er,
og så glade
dei er i å gjera seg vakre
er det vondt å forstå
at dei ikkje kan forstå
kor dumme og stygge
vi menn kan vere,
og kor glade vi menn er
for at det er
så.

Økland held fram med sin ironiske språkkritikk og sin sjangerironi, men har jo på same tid, og kanskje meir og meir, òg demonstrert sin evne til å skriva dikt som bare er til. Til dømes månedikt om månelaust vatn, og dikt som slår seg til ro med ingen spørsmål om skyer.

Fiskesuppe

Økland si håplause velsigning skapar eit håp om dikt over alt. Og han kan skriva eit dikt om bjørka som gjer det så forlokkande for nokre av oss å vera bjørk at me igjen går ut og stiller oss opp attmed ei, og bare står og rotar oss ei stund. Og metatekstane vert både metafysiske og nære når lesaren bøyer seg over teksten og tekstens fiskesuppe og diktet sluttar slik: «Guds slurpande velkomst.»

Når han kombinerer ei gammal fast diktform som sonetten med skildringa av haustpynten i eit kjøpesenter, oppstår noko fascinerande. Men sjølv ein begeistra lesar som meg finn ikkje like mykje i alle desse dikta. Det er som det er.

Og fandenivaldsk må ein få lov til å vera.

Eg siterer: «Nei, her kjem sanneleg min kamel. Lasta med nydeleg negerkanel. På det aller lågaste giret. Inn i butikken på alle fire. Nei, dette er sanneleg tungt å svelgje. Sanneleg, den skal bli god å selje.»

På magen

Nå må alle som spring stafett med haldningar i hælane, ta ordpinnen frå Økland og skifte den ved neste veksling slik at negerkanel kan verta til eit akseptabelt ord!

«Vi har ein viss over-/produksjon av sanningar i stor-/leiken SML for tida, sa/ Pilatus forklarande.» skriv Økland og har så rett, så rett.

Ikkje utan grunn opnar boka med namnet til ein av dei store haikupoetane, Issa, for her er noko av den fromheit og haldning til tinga som me kan møta hjå desse poetane, steinaldermånen, sysakene, hotellsyltetøy, fluga, treet og ikkje minst fisken, som Økland skriv om igjen og igjen, frå ulike perspektiv. Fisken er sentral i diktet «I landskapet», der poeten ligg på magen og stirer ned på auren som har stjerner på ryggen og på sidene:

Alt eg gjorde var å dempe lyden av stega mine.
Eg la meg så still
med mi tyngd i lyngen,
like over den mørke
stjerneberaren nede i bekken.
Det smerter å flytte ei stjerne.
Eg er som vatnet her eg ligg,
flyttar bare meg sjølv.