HOMOMARKERING: Denne helga er det Oslo Pride igjen. Bildet er fra fjorårets feiring. Foto: Audun Braastad / NTB scanpix
HOMOMARKERING: Denne helga er det Oslo Pride igjen. Bildet er fra fjorårets feiring. Foto: Audun Braastad / NTB scanpixVis mer

Hver eneste en som våger seg ut i gatene har vært igjennom en lang og ofte smertelig prosess

Det er naivt og farlig å lulle seg inn i en forestilling om at markeringa er utdatert og unødvendig.

Meninger

Så er det på `an igjen. Årets Oslo Pride startar i dag. I ti dagar skal tusenvis av homofile sette sitt kreative og fargerike preg på hovudstaden med stolt og rakrygga glede.

Spaltist

Jarl Wåge

er debattant, skribent og tidligere vinner av forteller-konkurransen «Storyslam». Foto: Sunniva Halvorsen

Siste publiserte innlegg

Og like sikkert som at ein debatterer avsynging av julesongar før jul og flagg- og bunadar før 17. mai, dukkar denne diskusjonen opp i samband med Pride: «Kvifor skal homsar ha eigne dagar og paradar når heterofile ikkje har det?»

Ja, debatten har faktisk starta allereie. I samband med Bergen Pride tidleg i juni skreiv Wilfred Høsteland i BT under overskrifta «Syk homo-dyrking av pressen» at media driv homo-PR for ein livsstil som for nokre år sidan var forboden. Han meiner at Pride-paraden bør heite «Shame-paraden» og finn det «ubehageleg» å ta Bybanen under Pride sidan vognene er dekorerte med regnbogeflagg. Er Høsteland og meiningsfellane hans så usikre på eigen seksualitet at dei er redde for å bli smitta? Redde for å bli så påverka av denne «promoteringa» av ein livsstil at dei plutseleg «løper og kjøper», konverterer og byrjar å vifte med regnbogeflagg?

Ein kollega sa til meg ein gong: «Eg forstår ikkje kvifor de homoseksuelle alltid må snakke om at de er det. Vi snakkar då aldri om at vi er heteroseksuelle.» Å jasså, nei! Eg peika på arbeidspulten hans som var dekorert med brudebilde av han og kone nummer to samt bilde av ungane og parerte: «Med dei bilda fortel du kvar einaste dag til alle som går forbi pulten din at du er hetero. Det same gjer du kvar gong du snakkar om kone og ungar.»

Artikkelen fortsetter under annonsen

Pride er homofile si gedigne feiring av barrikadar vi har storma og sigrar vi har vunne. Kvar einaste ein som vågar seg ut i gatene, har vore gjennom ein lang og ofte smerteleg prosess med sjølvundertrykking, fornekting og redsle for kva omgjevnadene vil seie når dei får vite kven vi eigentleg er.

Det er få heterofile som blir spurt: «Kva sa foreldra dine då dei fekk vite om legninga di?» Og det er ingen som svarar: «Mor mi fekk nervesamanbrot så vi måtte få tak i lege.» «Foreldra mine blei rasande og sende meg til psykolog» «Dei fekk ein pastor til å prøve å drive homodemonane ut av kroppen min.» «Far min sa at det var mykje betre om eg hadde vore narkoman.» «Mor mi sa at vi er verre enn dyr.»

Ingen mistar vener, blir sjikanerte, hetsa eller mobba fordi dei forelskar seg i personar av motsett kjønn. Dei slepp å leve med vissa om at ekstremislamistar vil ta livet av dei. Kristenfundamentalistar fortel dei ikkje at dei skal brenne i helvete. Høgreekstreme marsjerer ikkje i gatene og proklamerer at dei skal knuse heterolobbyen.

Kvar einaste dag kan heterofile vere seg sjølve og vise seg fram for heile verda. Homofile må stadig stige over tersklar og ta sats for å seie: «Nei, kjærasten min er ein mann.» «Barnet mitt har to mødrer.» «Eg er eh, ja, altså, eg er homofil.» Nettopp difor er Pride ei så viktig vitamininnsprøyting før ein dreg attende til eit kanskje anonymt liv ein eller annan stad i Noreg. I nokre dagar å få kjenne krafta og styrken frå tusenvis av andre i same båt og innta gatene som var det det mest sjølvsagte i verda, gjer ein sterkare og modigare i møte med kvardagen.

Enda meir stakkarsleg enn angstbiterske heterofile homofobar, er angstbiterske homofile homofobar som kritiserer homodagene. «Dei gjev eit feil bilde av oss,» seier dei. «Folk kan tru at vi er skruller heile gjengen. Det er ikkje sånn vi er.» Å, jau då. Det er sånn vi er. Sånn òg. Vi er grå eminensar i vanlege klær. Vi er machoar med naglar, skinn og lær. Vi er boa, glitter, fjas og fjær.

Og ikkje prøv å snakke nedsetjande om skruller! Dei har alltid tatt støyten fordi dei aldri kan skjule kven dei er. Dei har vore hoggestabbe og blitt hetsa fordi dei er «femikladdar». Ofte er skrullinga einaste forsvaret dei har. Ved å overdrive og karikere sine feminine sider, klarer dei nokre gonger å avvæpne det verste hatet.

Det var skrullene som starta homokampen. Med Stonewall Inn-opprøret i Christopher Street i New York i 1969. Med stiletthælar og steinar gjekk dei til åtak på politiet fordi dei ikkje lenger ville finne seg i trakassering og overgrep frå dei som skulle halde ro og orden. Utan deira mot og raseri er det ikkje sikkert at vi hadde oppnådd den tilnærma likestillinga vi nyt godt av i delar av den vestlege verda.

Kvinner har 8. mars. Ein dag som blir markert kvart einaste år og som framleis er høgst aktuell. Dei har kjempa og oppnådd likestilling på mange område. Men dei veit at dei langt frå er i mål. Verken nasjonalt eller internasjonalt.

Homsane har Pride. Det er usedvanleg naivt og farleg å lulle seg inn i ei forestilling om at markeringa er utdatert og unødvendig. At vi har kome dit vi vil. At vi har vunne alle slaga. At vi er integrete og aksepterte. Skraper vi i fernisset, vil vi fort oppdage at under overflata ligg homohatet og ulmar. Blant religiøse fundamentalistar som har designa sine eigne homohatande gudar. Blant høgreekstreme som ser på oss som undermenneskje. Blant heilt vanlege folk. Som glødande lava ligg det klart til å trengje seg ut av gøymene.

Oslo Pride står for døra. Lat oss komme oss ut, vise verda kven vi er, kle oss i alle regnbogens fargar og gå vår eigen skeive gang.