SKAPAR DEBATT: «Vi tror at de rastløse, aktive, plagsomme barna er syke,» skreiv Dag Coucheron og brukte OL-kongen Michael Phelps som eksempe på ein som fikk god oppfølging med sin ADHD. Foto: Mark Baker / AP / NTB Scanpix
SKAPAR DEBATT: «Vi tror at de rastløse, aktive, plagsomme barna er syke,» skreiv Dag Coucheron og brukte OL-kongen Michael Phelps som eksempe på ein som fikk god oppfølging med sin ADHD. Foto: Mark Baker / AP / NTB ScanpixVis mer

Ikkje mobb Ritalinen min!

Det blir ille dersom folk som kunne hatt god hjelp av medisinar, skal bli hindra av moraliserande haldningar frå folk som trur dei veit best.

7. august hadde Dag Coucheron ei meiningsytring i Dagbladet under tittelen «ADHD-Phelps». Dette var sikkert velmeint, og vil kanskje bidra til meir respekt og forståing for folk som passar inn i hans oppfatning om personar med ADHD. Men vi som har ADHD, er ei like samansett og mangfoldig gruppe som alle andre. Det skremmer meg om alle skal tvingast inn i eit «one fits all»-mønster basert på slike oppfatningar. Det blir særleg ille dersom folk som kunne hatt god hjelp av medisinar, skal bli hindra av moraliserande haldningar frå folk som trur dei veit best.

Eg er i dag 60 år. I litt over 10 år har eg hatt diagnosen ADHD, og eg har brukt Ritalin regelmessig denne tida. Dette er ikkje ei superløysing som fjernar alle problem, men ein del problem blir i alle fall mindre, og livskvaliteten blir vesentleg betre. Før den tid trudde eg som alle andre at eg berre var ein ekstremt rastlaus, distre og åndsfråverande særing som kunne bli altfor intens når vi kom inn på tema som interesserte meg.

«Vi tror at de rastløse, aktive, plagsomme barna er syke. Så gir vi dem det narkotiske stoffet Ritalin i stedet for å ta dem med i bassenget,» skriv Coucheron. Dette ville kanskje vera sant om vi framleis levde i eit samfunn basert på jordbruk og fangst. Men det gjer vi faktisk ikkje. Uansett kva vi måtte ønkskja, må også vi med ADHD tilpassa oss eit samfunn der det skaper problem når vi stadig vekk somlar vekk lommebøker og mobiltelefonar, eller gløymer å betala rekningar før forfall. I skuletida møtte eg kvar dag med frykt for at eg ikkje hadde fått med meg kva lekser vi skulle gjera. Kanskje eg i alle fall delvis kunne unngått dette om eg hadde hatt Ritalin den gongen? Eg har køyrt bil i over 40 år, og det har heldigvis gått bra. Men det var både slitande og skremmande at eg heile tida måtte stålsetja meg for å unngå å skapa farlege situasjonar når eg vart distrahert. Eg blir nok aldri verdsmeister bak rattet, men i dag er eg relativt trygg sjølv om eg skiftar felt eller køyrer inn i ei rundkøyring samtidig som det er ein interessant samtale i baksetet. Eg opplever det som eit stort framsteg.

«Kanskje det er slik at ADHD slett ikke er en sykdom, men en veiviser? En veiviser mot fremtidig yrkesvalg for barnet, bort fra skolebenken,» skriv Coucheron. Finst det studiar som gjev belegg for at folk med ADHD har særlege anlegg for praktiske fag? Sjølv er eg temmeleg upraktisk, og ville nok i beste fall blitt ein nokså middelmådig røyrleggjar. Heldigvis er eg såpass ressurssterk at eg greidde å gjennomføra eit studium trass i at eg hadde ADHD. Men det var vanskeleg at eg måtte basera heile studiet på lesing og øvingsoppgåver. Dersom eg hadde hatt Ritalin den gongen, kunne eg kanskje også fått med meg litt av det som vart sagt på forelseningane, slik mine medstudentar gjorde?

ADHD er ikkje det same som mangel på konsentrasjon. Men vi har mindre evne enn andre til å styra med viljen kva retning fokus får. I yrkeslivet har eg utnytta dette som ein styrke for alt det var verd. Eg var så heldig å finna eit yrke som fenga meg, og skapte ein karriere av å løysa intrikate problem som krevde djup konsentrasjon. Sidan opgåvene interesserte meg, var ikkje konsentrasjonsvanskar i arbeidet eit problem. Men det var vondt at eg ikkje greidde å involvera meg i gleder og sorger hos borna mine dersom ei krevande arbeidsoppgåve stadig kverna i hovudet. Etter at eg fekk Ritalin, er eg i alle fall litt flinkare til å leggja vekk eit interessant emne for å involvera meg i andre ting.

Det er sikkert bra å arbeida med alternative tilnærmingar til ADHD. Men bli for all del ikkje så betatt av nye løysingar, at dei blir gjort til universelle sanningar som fortrengjer etablerte metodar i situasjonar der desse faktisk fungerer best!

Følg oss på Twitter