LEDER KOMITEEN: Oslos varaordfører, Khamshajiny Gunaratnam leder også 17. mai-komiteen. Foto: Vidar Ruud / NTB scanpix
LEDER KOMITEEN: Oslos varaordfører, Khamshajiny Gunaratnam leder også 17. mai-komiteen. Foto: Vidar Ruud / NTB scanpixVis mer

Jeg tillater meg å spille rasismekortet

Det heter at «bordet fanger». Sosiale medier fanger enda mer.

Meninger

«Så du spelar rasismekortet,» er ein viktig komponent i den hersketekniske samlinga til det ytterste høgre. Det er der dei hentar inspirasjon når dei går tome for argument og så inderleg gjerne vil stagge kjeften på meiningsmotstandarar. Andre slike element er å kalle folk elite, radd, mobbar, venstreekstremist. «Hitler var sosialist,» kan òg fungere, og om ingen ting av dette nyttar; innta rollen som krenka offer.

Spaltist

Jarl Wåge

er debattant, skribent og tidligere vinner av forteller-konkurransen «Storyslam». Foto: Sunniva Halvorsen

Siste publiserte innlegg

Medan det «å kalle ein spade for ein spade» har blitt ein nesten heilagforklara eigenskap, så må ingen prøve seg på å kalle rasisme for rasisme.

I Oslo heiter varaordføraren Kamzy Gunaratman. Ho blei utnemnd til denne viktige jobben bare 27 år gammal. Den yngste varaordføraren i hovudstaden nokon gong. Gunaratman kom til Noreg frå Sri Lanka som treåring, noko som både namn og hudfarge avslører, og har budd her sidan. Ho er ein av dei overlevande frå Utøya og blir sett på som eit stort politisk talent.

Nyleg blei ho utnemnd til leiar av 17. mai-komiteen i Oslo, og forsyne meg var det enkelte som fann det vanskeleg å fordøye. Ei av dei var Inger-Marie Ytterhorn, tidlegare stortingsrepresentant for Frp og mangeårig medlem i Den Norske Nobelkomite.

Ho skreiv følgjande kommentar til utnemninga:

«Litt spesielt at det stadig er innvandrere som skal lede 17. mai-komiteen. Skulle tro at etnisk norske med kronisk norsk bakgrunn ville være bedre skikket til dette vervet.»

Eg må vedgå at eg ei stund har bore på eit lønnleg håp om at eit ord eg har «funne opp», nemleg «jammenisme», kanskje kunne bli kåra til årets nyord. Men eg må bøye meg i hatten for Ytterhorn. Hennar «kronisk norsk» slår «jammenisme» med fleire hestelengder og har allereie blitt ein slager i sosiale media. Samtidig har Ytterhorn og utspelet hennar blitt ein skikkeleg snakkis.

Eg tykkjer eg kan sjå og høyre for meg at Kong Harald seier i nyttårstalen sin: «Kjære kronisk norske landskvinner og -menn, heime og ute. Ja, sjølvsagt talar eg til dykk som bare er ramma av eit snev av norskisme og som ikkje kvalifiserer til medisin på blå resept òg. Eit år er på hell. Eit nytt bankar på. Fylt av håp og draumar. Nokon drøymer kanskje om å rykke opp i kronisk norsk-divisjonen i det nye året. Det stiller store krav, men sjansane stig om de byrjar med å skifte namn og hudfarge.»

Kva er så denne rasismen som høgreradikale slett ikkje vil bli assosierte med? Wikipedia opererer med fylgjande definisjon: «Å utsette nokon for skilnadsbehandling og diskriminering basert på etnisitet, nasjonalitet eller utsjånad.» Altså rase.

Ytterhorn stiller ikkje spørsmål ved om Kamzy Gunaratman er kvalifisert til vervet som 17. mai-komiteleiar. Nei, det ho hengjer seg opp i, er at ho er innvandrar og difor ikkje kronisk norsk nok. Ho heiter ikkje Marit, Solveig eller Åshild. Hårfargen er ikkje blond. Auga ikkje himmelblå.

Namnet, hudfargen, den etnisk bakgrunnen, alt er feil ved Kamzy Gunaratman i Inger-Marie-Ytterhorn sine auge. Difor tillet eg meg bramfritt, frimodig og heilt utan blygsel å spele rasismekortet. Og det til ein tidlegare stortingsrepresentant frå Framstegspartiet.

Men rett skal vere rett, både Sylvi Listhaug og Siv Jensen har på forbilledleg vis gått ut og tatt avstand frå Ytterhorn sitt utspel. Jensen seier at dette er langt over streken. Likevel ser ein altså at slike haldningar lever i beste velgåande blant medlem i partiet.

Minst like drygt, for ikkje å snakke om pinleg, er det at Ytterhorn i mange år var Framstegspartiet sitt medlem i den prestisjefylte Norske Nobelkomite. Her skal få og utvalde norske kvinner og menn ta heile verda på pulsen. Fordomsfritt skal dei leite seg fram til verdige (av og til ikkje fullt så verdige) personar som har vigd livet sitt til fredsteneste og difor fortener verdas viktigaste fredspris. Der har altså Ytterhorn vore med. Ho som ikkje ein gong likar at ein farga person er leiar for ein 17. mai-komite.

Eg tenkjer med gru på kva ho hadde posta på fjesboka om det hadde kome eit ikkje-arisk medlen i fredspriskomiteen.

«Bordet fangar,» heiter det. Det har slått meg at sosiale media fangar enda meir. Det verkar så trygt, uforpliktande og anonymt «å sitte i kjellerleiligheten sin» og meine noko om dette og hint. Men det kan fort gå over alle støvleskaft, og då er det ingen pardon. Det ein har publisert blir lest, kommentert og delt. Plutseleg har ein hamna i gapestokk på det virtuelle torget omgjeven av eit nådelaust og ubarmhjertig publikum.

Ytterhorn er ikkje den politikaren som har vore mest synleg på den offentlege arenaen. Ho stakk seg heller ikkje fram som medlem i Nobelkomitien. No har ho i løpet av ein dag skaffa seg meir merksemd enn i heile sin politiske karriere. Gjennom eit lite fjesbokinnlegg. Ettermælet hennar vil handle om politikaren og Nobelkomite-medlemet som ikkje likar mørkhuda aktørar på norske arenaer.