Vi bryr oss om ditt personvern

Dagbladet er en del av Aller Media, som er ansvarlig for dine data. Vi bruker dataene til å forbedre og tilpasse tjenestene, tilbudene og annonsene våre.

Les mer

Meninger

Mer
Min side Logg ut

Debatt: Julefilm

Julekyss i snøkavet

Alle, absolutt alle amerikanske julefilmar endar godt og sluttar med at dei to hovudpersonane kysser kvarandre. På mirakulaust vis byrjar det å snø akkurat i det leppene deira møtest.

JULEFILMEN: Alle, absolutt alle amerikanske julefilmar endar godt og sluttar med at dei to hovudpersonane kysser kvarandre. Men eg er lite imponert over kysseferdigheitene til dei to som til slutt får kvarandre. Det er lite tunge involvert, for å seie det slik, skriv kronikkforfattaren. Foto: Shutterstock / NTB Scanpix
JULEFILMEN: Alle, absolutt alle amerikanske julefilmar endar godt og sluttar med at dei to hovudpersonane kysser kvarandre. Men eg er lite imponert over kysseferdigheitene til dei to som til slutt får kvarandre. Det er lite tunge involvert, for å seie det slik, skriv kronikkforfattaren. Foto: Shutterstock / NTB Scanpix Vis mer
Meninger
Jarl Waage
Jarl Waage Vis mer

Skal eg fortelje deg ei hemmelegheit? Men du må love å ikkje seie ho vidare! Ok? Eg ser überromantiske, klissete, amerikanske julefilmar på TV. Dagstøtt. To tv-kanalar sender slike filmar kvar kveld. Er eg heldig, kan eg få med meg begge. Eller alternere mellom dei og få med litt av kvar. I helgene sender dei heile dagen. Julefilmmaratonoverdosebonanza..

For at ingen skal tru at vitet til denne gamlisen har rakna fullstendig, kallar eg det enkel forskning og djupdukk i sjela til denne filmsjangeren. Skjønt djupdykk. Så veldig djupt er det ikkje. Og sjel?

Eg må byrje med å snakke om slutten. Så spoiler alert! Dei som ikkje vil vite korleis filmane endar, må lukke auga ei lita stund. Alle, absolutt alle amerikanske julefilmar endar godt og sluttar med at dei to hovudpersonane kysser kvarandre. På mirakulaust vis byrjar det å snø akkurat i det leppene deira møtest. Ein sjeldan gong snør det ikkje. Eg har også sett kyss i fullmåneskin (2), i solnedgang (1) og i nordlys (1).

Når vi snakkar om kyss; eg er lite imponert over kysseferdigheitene til dei to som til slutt får kvarandre. Det er lite tunge involvert, for å seie det slik. Meir munn til munn. Uskuldsreint Barbie og Ken-aktig. Kyss tilpassa amerikanske, kristne famileverdiar så ikkje sjåarane skal setje eggnoggen i halsen.

Hovudpersonane er alltid kvite, forholdsvis unge, heterofile og vakre. Det kan sjå ut som om dei er dyrka fram på ein julefilmhovudpersonplantasje i Colorado, for dei ser på merkeleg vis ganske like ut.

Ein av dei bur i ein liten, avsidesliggjande, pittoresk by. Ein by viden kjend for si eventyrlege, hjartevarme julestemning. Der lever hen eit nokså trist og einsamt liv og drøymer om å reise der i frå så snart det byr seg eit høve.

Ein vakker dag, i god tid før jul, kjem den den andre hovudpersonen dit. Frå ein eller annan storby, ofte New York, der hen lever eit hektisk liv og har stor suksess i eit eller anna internasjonalt firma. No treng hen å komme seg bort frå rotteracet før hen blir ramma av myalgisk encefalomyelitt eller eit anna akutt utmattingssyndrom.

Grunnen til at hen kjem til akkurat denne byen, kan vere at mora var der då ho var ung og fekk oppleve sjølvaste det ultimate juleeventyret. Mora og/eller faren til minst ein av hovudpersonane er døde. Noko som gjev filmen eit islett av tristesse, og vi tar oss i å ønskje alt godt for dei stakkars, av lagnaden så hardt ramma.

Dei fyrste møta mellom dei endar sjeldan godt. Den eine vil ikkje, ønskjer ikkje, liker ikkje å feire jul. Eller har ikkje tid til slikt romantisk tull fordi hen har større og viktigare saker å bruke energien på.

Nokon gongar er jula avlyst i byen. På grunn av at ei eller anna katastrofe har tatt krafta frå dei som lever der. Det kan vere ein flaum som øydela heile næringsgrunnlaget. At julestæsjlageret har brent ned til grunnen eller at sjølvaste Mr eller Ms Jul har døydd på tragisk vis og byen difor har gått i julestå.

JULETRADISJON: Da Dagbladet i 2008 inviterte leserne til å kåre tidenes beste romantiske komedie, gikk «Love Actually» av med en overlegen seier. Gjennom årene har filmen blitt en juletradisjon for mange. Video: UniversalMovies / YouTube Vis mer

Blant bipersonane er det minst ein mørkhuda person. Sånn for balansen si skuld. Ein kollega, ein ven, ein som driv den lokale gåvebutikken. I ein av filmane er han pinadø homofil. Og gift med presten, ja, eg sa presten, i byen! Dei to mennene er pappaer til ei lita jente. Dei dansar til og med saman i full offentlegheit (tekkeleg sjølvsagt) då julegata, som eigentleg var avlyst, stod opp frå ruinane takka vere hovudpersonen som nokre dagar før dukka opp i byen. Som ein julefrelsar.

Etter kvart byrjar hovudpersonane, som opprinneleg slett ikkje likte kvarandre, å endre seg. Dei kastar lange blikk etter kvarandre. Eit lite, forsiktig smil. Augekontakt. Eit lett klapp på skuldera. Og vi forstår teikninga. Dei er i ferd med å falle for kvarandre. Søt julemusikk oppstår. Men aldri utan motstand. Ein eks som dukkar opp. Ei fatal misforståing. Ei vanskeleg tante.

Den dagen julefeiringa endeleg kan starte i julebyen, får vi sjå resultatet av all jobbinga på førehand. Ein liten by så hinsides dekorert, så skinande og glitrande at Melania Trump sitt juledekorerte Kvite Hus bare kan gå heim og legge seg. Det er ikkje vår nøkterne «Nå tennes tusen julelys». Det er titusenvis.

Det som ikkje kjem fram i filmen, er at lokalsamfunnet truleg går konkurs når dei får strømrekninga frå Lyse Kraft like over jul.

Midt i all ståheien finn dei to elskande kvarandre. Det heile filmen har bygd seg opp imot, kysset, kan endeleg skje. I det snøen byrjar å drysse ned, omfamnar dei kavarandre, lukker auga og kyssinga er i gang. Gjerne medan halve byen smilande står og applauderer.

Det som slår meg som merkeleg kvar gong eg bivånar dette, er at ingen frys og ingen sklir på isen i amerikanske julefilmar, same kor tjukk snøkave det er og same kor isete.

Her må eg slutte. Midt i eit kyss, for å seie det sånn. Det er tid for ny julefilm på tv. Like stinn av juleklisjèar som far sjølv i stua er av tradisjonsmat på vinterfestafta.

Om du vil lese den endelege forskningsrapporten min, blir han presentert i det velrenommerte, britiske magasinet «Horse and Hound» omtrent samtidig med at Julesund får strømrekninga frå Lyse Kraft ein gong ut i januar.