Kåte kvinner i vinden

Det er ikkje noko nytt at folk likar å høyre om kåte kvinner, og skal ein tru pornoindustrien, så likar dei kåte kvinnene godt å fortelje om kåtskapen sin og kva dei gjer med han. Men det er vel ingen som trur at alle kvinner har ein slik bekjennelsestrong?

DÅ VI VAR UNGE og gjekk på ungdomsskulen, måtte vi ofte tolke dikt. Det var temmeleg upopulært blant dei fleste, men norsktimen kunne reddast frå det uuthaldelege dersom vi fekk til å lage ei erotisk tolking av diktet. Vi hadde jo lært at dei fleste dikt kunne tolkast på så mange vis, og at det ikkje var heilt uvanleg at poetane likevel inst inne meinte noko erotisk med dikta sine. Og det kunne vere moro å legge den erotiske dikt-tolkinga fram for resten av klassen, fnisande og raude i toppen, men med utfordrande blikk mot læraren, som straks himla med sine innvertes auge og sukka overberande over korleis tenåring etter tenåring år etter år let seg lure til å tru at dei kunne gjere henne flau med dei store, grove orda i dei vesle munnane.

NÅR DET GJELD Karin Boye-diktet «Javisst gör det ont när knoppar brister» er det likevel nærliggande å komme med ei erotisk tolking, og kanskje særleg i dag, på kvinnedagen 2006. Dette er dagen då Kvinnefronten skulle ha presentert vinnaren av den erotiske novellekonkurransen sin, noko dei ikkje kjem til å gjere, ettersom dei ikkje var nøgde med dei innsende bidraga. Kanskje vart det slik fordi krava var for strenge? For å vinne kvinnefronten sin novellekonkurranse, måtte du i alle fall skrive ei novelle som gjorde deg (eller juryen) kåt utan å gjere deg (dei) kvalm, som knuste dei seksuelle sterotypiane om at kvinna må takast og mannen må ta, som ikkje erotiserte maktrelasjonar mellom menn og kvinner og som utfordra både den tradisjonelle pornoindustrien og dei seksualfiendtlege puritanistane.

Dette er også dagen då redaktørane Tonje Tornes og Ida Roggen lanserer antologien «Rosa Prosa» - om jenter og kåthet, der 16 unge kvinner har takka ja til invitasjonen til å seie noko om sin kåtskap. I denne boka er det somme av bidraga som oppfyller eitt eller to av krava til Kvinnefronten sin novellekonkurranse, men det er absolutt ingen som oppfyller alle, og det er få av bidragsytarane som gjer akkurat det dei har blitt bede om. Derimot er det nærliggande å seie «javisst gör det ont när knoppar brister» etter å ha lese «Rosa Prosa», og det er det forsåvidt også med tanke på at Kvinnefronten ikkje fekk nokre tilfredsstillande bidrag til konkurransen sin. Ein ting er å føle seg fri i den seksuelle gjerningsaugneblinken, noko heilt anna er det å setje feministisk korrekte og samstundes skamlause ord på kåtskapen sin. Det gör ont.

Javisst gör det ont när knoppar brister

varför skulle annars våren tveka?

Varför skulle all vår heta längtan

bindas i det frusna bitterbleka?

Höljet var ju knoppen hela vintern.

 UTHALDELEG: Det kunne vere moro å legge den erotiske dikt-tolkinga fram for          resten av klassen, fnisande og raude i toppen, men med utfordrande blikk mot læraren, skriv Olaug Nilssen. Foto: Tor Erik H. Mathiesen
UTHALDELEG: Det kunne vere moro å legge den erotiske dikt-tolkinga fram for resten av klassen, fnisande og raude i toppen, men med utfordrande blikk mot læraren, skriv Olaug Nilssen. Foto: Tor Erik H. Mathiesen Vis mer

Vad är det för nytt, som tär og spränger?

Javisst gör det ont när knoppar brister,

ont för det som växer,

och det som stänger.

DET ER SOM sagt skilnad på ungdomsskulelæraren og ungdomsskuleeleven. Læraren kan nok smile eit litt sårt smil når ho les og tolkar dette diktet som ei samling metaforar for sex og skam og kåtskap, for læraren har vore gjennom den rare puberteten og det er så lenge sidan at ho verken treng å fnise hysterisk eller le hånleg, verken av patosen i diktet eller orda «knopp», «spränger» og «brister». Eleven, derimot, har kanskje nyleg oppdaga kor lyst kroppen har på sex. Kanskje har eleven også oppdaga at det ikkje er så lett å snakke om dette på ein måte som følest heilt sann, og at det heller ikkje er lett å takle presise skildringar frå andre. Så eleven fniser og raudnar.

Og kanskje hadde ungdomsskulelæraren også fnist og raudna, sjølv om ho er ei 32 år gamal gift kvinne, viss ho hadde måtta setje ord på sexlivet sitt på ein måte som føltes heilt sann. Kva skulle ho ha skrive om kåtskapen sin? Skulle ho ha skrive rett ut at ho kan vere både kåt og grisete, men at ho ikkje likar å hm hm hm, og heller ikkje er særleg begeistra for tra la la når tam tam tam er prikk prikk prikk? Nei! Ei heller har denne læraren lyst til å skrive det neste ho kjem på, at ho eingong tykte at ei veninne i klassen på gymnaset sa noko som var så sexy at ho måtte rekke opp handa og be om å få gå på do for å hå hå hå, og at då ho var der, så kom det til slutt ein avslørande lyd som ho som var i naboavlukket kunne høyre, og deretter kom det nokre pinlege friminutt som var så ubehagelege at ungdomsskulelæraren raudnar når ho tenkjer på det no.

Ja nog er det svårt när droppar faller.
Skälvande av ängslan tungt de hänger,
klamrar sig vid kvisten, sväller, glider
tyngden drar dem neråt, hur de klänger.
Svårt att känna djupet dra ock kalla,
ändå sitta kvar och bara darra
svårt att vilja stanna,
och vilja falla.

Ein uvanleg frampå elev seier at «droppar faller» kanskje betyr dropar av sæd frå pikken til ein mann, og læraren lar klassen le frå seg ria av lått medan ho lurer på kor mange av dei som har liggande bilete av seg sjølv på deiligst.no , kor mange av dei som har hatt sine første, famlande forsøk på sex og om det er nokre av dei som ikkje lenger berre famlar. Ho tenkjer: kva om nokre av dei faktisk har meir seksuell erfaring enn eg har? Ungdomskulelæraren blir så irritert av denne tanken at ho må ta seg saman før ho spør elevane om dei finn nokre likskapstrekk mellom dette diktet og Jan Erik Vold sitt vesle dikt om ein drope, det dei gjekk gjennom veka før. Elevane tenkjer framleis på pikk og sæd, men hugsar også Jan Erik Vold sitt drope-dikt, og no klarer dei i alle fall ikkje å slutte og le.

Ungdomsskulelæraren tenkjer at sjølv om ho er 32 år og gift på ein heilt grei måte, så ville ho ha kjent ei djup skam dersom ho skulle ha fortalt heile sanninga om seg sjølv som seksuelt vesen.

Ho som ikkje eingong kan innrømme for seg sjølv at det var ho som var ei kløne den gongen for ti år sidan, då ho var med ein ven heim etter ein fest, og så gjekk det veldig dårleg, og etterpå så sa ho til alle at det var han som hadde hm hm hm og ho ho ho, endå det eigentleg var ho.

Og han fekk vite kva ho hadde sagt og såg på henne, ho må nesten slå seg i fjeset når ho tenkjer på det, fordi det er så ulideleg skamfullt, og dette kjem ho aldri til og seie til nokon.

Då, när det er värst och inget hjälper,
brister som i jubel trädets knoppar.
Då när ingen rädsla längre håller,
faller i ett glitter kvistens droppar,
glömmer at de skrämdes av det nya,
glömmer at de ängslades för förden -
känner en sekund sin största trygghet,
vilar i den tillit
som skapar världen.

-  Trädets knoppar som brister i jubel er orgasme! ropar den no knallraude ungdomsskule-eleven, og klassen ler endå meir hysterisk når læraren smiler og seier at diktet godt kan tolkast på den måten. Deretter ber ho elevane om å ta med seg diktet heim og lese det der, åleine ved kjøkkenbenken, og sjå om dei finn ut noko nytt om diktet som dei ikkje treng å seie til dei andre i klassen.

DET KAN GODT vere at forteljingar om verkelege sexliv gir best utbytte når dei blir lesne åleine, kanskje skal lesinga til og med føregå i senga. For det er mykje skam knytt til sex og kåtheit, men det er ikkje alt som er skam sjølv om ein ikkje vil seie det til nokon. Likevel er det nok frigjerande for mange at somme seier det til alle. For mange treng å sjå autentiske døme på at det er sant, det dei seier i kvinneblada, i sexspaltene og i tenåringsblad. Det er vanleg å vere både usikker og sikker, stygg og fin, uvanleg og vanleg, oppfinnsam og keisam, klønete og treffande når det kjem til sex. Denne bodskapen blir berre ein påstand i kvinneblada, sexspaltene og i tenåringsblada, ein grell påstand som straks blir motsagt av det vi ser på bileta som illustrerer.

Og så får vi sjå, då, om bekjennelsane i ei bok som «Rosa Prosa» er det første vårteiknet i ein heilt ny type seksuell frigjering. Slik at vi alle kan vila i den tillit som skapar världen, og slik at nokon kan vinne neste gong Kvinnefronten arrangerer ein erotisk novellekonkurranse, anten om det er fordi dei har firt på krava eller fordi nokon klarer å oppfylle dei.

Olaug Nilssen er forfattar og litteraturmeldar. Her er forfattersida hennes.