La lokaldemokratiet ordne opp

TERRA-SKANDALEN: Bør det setjast snevrare grenser for kommunale investeringar i finansmarknaden? Mange meiner «ja», og at dette bør vere ein sentral lærdom av vanlagnaden til «Terra-kommunane». Mellom anna har Jan Davidsen, leiar i Fagforundet, tatt til orde for eit slikt syn (Dagbladet 28.12.08). Dette er ein forhasta konklusjon, etter mi meining, og eit standpunkt som diverre føyer seg inn i ei rekkje med initiativ i den seinare tida som vil redusere det kommunale sjølvstyret (t. d. høyringsnotat frå KRD med forslag om å nekte ordførarar og rådmenn å sitje i styret for interkommunale selskap).

Å la alle kommunar svi for at nokre få har handla uklokt, er ei form for kollektiv avstraffing som er irrasjonell og ineffektiv. Det finst regelement og kontrollinstansar for komunal finansforvaltning frå før. I første omgang bør ein vel prøve å finne ut korleis reglement og kontroll har fungert (eller ikkje fungert). Kommunane sjølv prøver å kaste all skuld over på Terra-meklarane ved å søkje erstatning gjennom pant i private midlar hos meklarane. Men det er ikkje tvil om at Terra-kommunane har eit sjølvstendig ansvar for ulykka dei er komne opp i. Å leggje alle egg i ei korg, slik dei gjorde, er ei grunnsynd i sunn kapitalforvaltning. Kanskje har dei også sett seg ut over dei overordna retningslinene for finansforvaltning gitt av Kommunal- og regionaldepartementet (pgr. 3 om risikospreiing og pgr. 5 med krav om uavhengig kompetanse til å vurdere eige finansforvaltningsreglement). Eller kanskje har dei ikkje følgd sitt eige regelement?

Dette er spørsmål som granskingar i kvar kommune bør søkje å finne ut av. Innbyggjarane i kommunane vil få merke konskvensane av dei feilslåtte spekulasjonane i form av kutt i tenester og velferdstilbod. Innbyggjarane er også dei som er nærmast til å avkrevje dei ansvarlege rekneskap, dvs. ordførarar og formannskaps- og kommunestyremedlemer og i neste omgang administrasjonssjefane. Det finst eit veleigna instrument for å avkrevje rekneskap og stille aktørane til ansvar – det heiter lokaldemokratiet.

Denne saka vil nok ikkje vere gløymd i den neste kommunevalkampen, og ved valet har veljarane høve til å seie frå kva dei meiner om dei ansvarlege. Domen frå veljarane er den grunnleggjande disiplineringsmekanismen i lokaldemokratiet. La den få virke heller enn å snevre inn virkeområdet for lokaldemokratiet. Gløym ikkje at dei aller, aller fleste kommunane har forvalta finanskapitalen sin på ein god måte til beste for innbyggjarane.