Lat oss oppdaga Finn Øglænd!

Gjennom antipoetiske øvingar har diktaren kome fram til poesien.

BOK: Finn Øglænd er både rev og jeger. Han har jakta på poesien og skote seg sjølv i foten. Han har latterleggjort og håna og teke livet av linja han nettopp skreiv.

Men han har òg teke opp i seg mykje av dette beste i moderne poesihistorie. Han er inderleg som vedgåingspoetane, han er vilter som surrealistane og han skriv meir antipoesi enn Nicanor Parra. Dei siste åra har han avdekka sin eigen tvil og desperasjon kring det å skriva modernistisk poesi på ein måte som skrapa dei vakre orda bort.

Grunnfjell

Gong på gong har Øglænd vist fram det eksistensielle grunnfjellet. Men det har jo vore noko enerverande å lesa dikt på dikt om at dikting var umogleg. Nå har noko vesentleg skjedd med diktinga til Finn Øglænd. Han har på ein måte oppstått på ny som den diktar han var i tidlege samlingar som «Flammande mørker».

Nå er han likevel meir mogen, friare, råare og like insisterande poetisk som han har vore antipoetisk. Men også denne boka har to bolkar, og i den siste bolken har revehiet ein ekstra utgang. Med eit par sjølvironiske brev, der forfattaren lar Stavanger kommune løfta poeten til dei store høgder, med parkar i hans namn og statuar av han, ler han alt av det eg nå skal skriva.

Høyt nivå

Øglænd viser i samlinga «Opphav» at han kan skriva ekstremt gode dikt. Og han gjer det på side etter side. Nettopp hans øvingar i antipoesi gjev desse dikta eit truverde og ein ekspanderande energi, fordi han set inn spenningselement av kvardagsleg enkelheit som balanserer dei store og vakre linjene og held den elektriske ladningen av dikta ved like.

Han er her på eit internasjo-nalt nivå og startar ut med eit «Mai-dikt til James Wright» som opnar boka med desse linjene:

Eg ville like å gjenskape

den skarpe lyden i språket.

Den som er vakker, og samtidig

piskar makthavarar.

Om den poetikk som ligg bak denne sterke samlinga, kan ein mellom anna lesa i «Tesar om havet»:

Havet for meg er havet,

slik det kan erfarast

når som helst, om ein reiser

seg frå skrivebordet, går

150 meter ned til støa, løyser

båten og drar ut.

Øglænd gjev ordet «opphav» ei konkret og utvida tyding. «Det fiskeaktige i sjela/sklir inn i den kjølige hausten.» Finn Øglænd demonstrerer gevinsten han sit att med etter all den poetiske grunnlagsgranskinga. «Eg tar parti for skuggen min,» skriv han, og ei større ro fell over linjene hans.

All slags dikt

Han gjer ikkje noko sensasjonelt fornyande her. Men han går inn i dei konkrete livssituasjonane og skriv dei inn i dikta slik at dei får ein veldig fordjupande dimensjon der «du er hemmeleg og menneskeleg». I diktet «Etter alfabeta» skriv han om insekta sitt språk og ein annan stad om kroppanes grammatikk. Han skriv gode kortdikt, kjærleiksdikt, dikt om einsemda samfunnet har skapt:

Stansar ved ein bensintank.

Puttar 200 kroner på

automaten.

Ingen å nikke til.

Denne poeten som har insistert på at ting er tilfeldige og ikkje til å stola på, kan nå skriva: «Tilfellet er ikkje blindt, heilt og fullt. Det ligg sovande ved eit vatn/med eit teppe av lagnad rundt seg.» Desse dikta der «dei einsame sjelene lengtar etter katedralar og høg popmusikk», hadde fortent mange lesarar.

Poesiens død

Øglænd finn fram si styggaste oransje T-skjorte når det er dags å bli mystikar. Han gjer det med sikker hand og oppnår gull i grumsete vatn. I diktet «Å dø er så lett» skriv han. «Eg slepp ikkje unna dette bildet, eg må passere det for å bli/velsigna.»

Og det er med den kjensla ein sit att: Poeten har gått gjennom poesiens død, og han har vorte velsigna med ny poesi. Dei enkle ålmenne erfaringane vert løfta fram og gjev kvardagen vår status på høgd med det høgaste:

Den mystiske første

morgonfuglen.

Daggryet som ikkje veg

meir enn ei glo.