MALK DE KOIJN: Tue Track, Geolo G og Blæs Bukki. (Foto: Scanpix.)
MALK DE KOIJN: Tue Track, Geolo G og Blæs Bukki. (Foto: Scanpix.)Vis mer

Med ræva full av flows

Pip-pipaluk og hug hugge-hag. Vi spiser ketchtuhl og snustobak. Rap-rappe-hurh! Og rap-rappe-hey! This is a smash hit from all the way.

Det finst nok av eksempel på skandinaviske pop- og rock-artistar som har gjort det godt i nabolanda opp gjennom åra. Til dømes songarar som syng på sitt eige språk, men sel plater i heile Skandinavia. Men sjølv om hip-hop i dag er folkeleg og etandes for mange, og dei største artistane er store stjerner i heimlandet, kan dei tydelegvis ikkje krysse landegrensene.
 
Blant norske hip-hopparar er det mange som høyrer på svenske rapparar, og danske L.O.C. har òg vore populær, men ingen av desse har fått eit breitt publikum. Det einaste unntaket eg kan kome på, er Timbuktu, som er stor både i Sverige og Noreg (i Danmark er han for spesielt interesserte).

Tillat meg å slå eit slag for dansk rap på norsk jord. Rap på morsmålet har ei mykje lenger historie i Danmark enn i Noreg. Den fyrste plata kom i 1988, og då eg flytta til Danmark i 1995 nådde eg akkurat starten på den andre gullalderen, om lag fem år før den fyrste gullalderen for norskspråkleg rap. Eg kunne ha skrive om dansk rap kvar gong i denne spalta og halde det gåande i eit år. Men om eg skal nøye meg med éi spalte, må det verte Malk de Koijn, verdas beste gruppe.

Klar! Parat! Start! Rod Stewart!

Eg er ein lettrørt person, og eg må rett som det er ta til tårene berre fordi noko er så frykteleg bra. Det har ikkje skjedd så ofte på hip-hop-konsertar, men Malk de Koijn fekk det til. Det var i 1997, og på scena, eller rettare sagt på golvet fem meter frå meg og dei 50 andre i lokalet, stod tre unge menn med dumme hattar, sveisebriller og fjollete klede, og rappa om mat, store rumper og ein god del avføring. På ramme alvor, og enormt tight.

Sig god dag til din unge, din røvs brune tunge

Gruppa vart danna ein gong på midten av nittitalet, og består av dei tre bananane Tue Track, Blæs Bukki og Geolo G. Dei har gitt ut tre album: «Smash hit in Aberdeen» (1998), «Sneglzilla» (2002) og «Toback to the fromtime» (2011). Spelelista under er eit tappert forsøk på å velje ut nokre låtar frå kvar plate; ei blanding av dei låtane eg likar best, og dei som eg trur best kan lure deg til å høyre meir på Malk de Koijn. Frå debuten og om lag ti år fram, voks dei sakte men sikkert frå undergrunnsfavorittar i hip-hopmiljøet til aksept og heider frå kultureliten til stor folkeleg suksess — utan å miste respekten og kjærleiken frå hip-hopparane. Eit svært interessant og eigentleg heilt umogleg fenomen.

Du ta'r dig til kutten, når du ser mig på gaden
I laden, på pladen, du ringer midt i maden
Så har vi balladen for verdens bedste gruppe
Jeg får ikke skæg, men jeg er født med stubbe

Malk de Koijn er både veldig hip-hop — og ikkje. Ferdigheitene og referansane vitnar om stor kjærleik til, og oppvekst i hip-hoppen. Men dei har òg denne lett ironiske, men respektfulle distansen som er vanleg i europeisk, og i endå større grad skandinavisk, hip-hop. Dei tar det berre endå lenger, eller ein annan plass enn andre. Dei nektar å «keep it real». Dei rappar mykje om kvar dei kjem frå, men det er ein fiktiv plass: Langestrand. Dei tre rapparane har òg eit arsenal av alias, så platene er fulle av ulike dialekter, sosiolekter, stemmer, stilartar og flows.

Det' for real, ikke nogen tricks
Det' flydende, snegle spiser kiks

Tekstane liknar ikkje på noko anna du har høyrt før; det er leikande, anarkistiske og absurde flodbølgjer av rim, forteljingar og merkelege bilete. Dei brukar eldgamle danske ord, ord som er omsett direkte frå amerikansk, heimelaga ord, ord som ikkje finst, lydar. Eg har vore fan i snart tjue år, og oppdagar stadig nye tydingar, nye rim og nye tolkingsmoglegheiter.

... om det no i det heile tatt kan/skal/bør tolkast. Desse lyriske akrobatane frå Langestrand er ein kvar gymnaslærars våte draum om «hip-hop som er mykje meir enn hip-hop fordi det er så fullt av referansar, og veldig intelligent». Gruppas tekstar har også vorte analysert på kryss og tvers, og dei har vunne fleire prisar. Men Malk de Koijn er langt frå artsy, og tilgangen deira er heilt uintellektuell. Tekstane er fulle av det kroppslege og sanselege; eting, avføring, sex. Og her ligg kanskje mykje av appellen: Den groteske, til tider infantile stilen, i kontrast til den overlegne omgangen med språk, rytme og musikalitet. Og det viktigaste, som alltid!, dei har flows — dei har flows out the ass.

Jeg siger 'lort' fordi jeg mener det, lort
Og lortet blir stort fordi vi mener det
Blir større og stærkere jo mere du stener det
Jeg mener det, der skal tre til en ener til

Frå spaltistens fyrste av mange konsertar med Malk de Koijn. Her er Blæs Bukki (tv.) og Tue Track i Aalborg i 1997. (Foto: R. Gudnason.)
Frå spaltistens fyrste av mange konsertar med Malk de Koijn. Her er Blæs Bukki (tv.) og Tue Track i Aalborg i 1997. (Foto: R. Gudnason.) Vis mer

Eg trur òg mykje av hemmelegheita til Malk de Koijns kraft ligg i denne — kanskje ubevisste — genistreken: Dei ler ikkje av sine eigne vitsar. Dei latar som det ikkje er vittig, for eigentleg er humoren blodig alvor. Om eg skal ta på meg dei intellektuelle brillene, vil eg samanlikne Malk de Koijn med surrealistane. Ikkje fordi dei er uforståelege. Malk de Koijn er ofte klinkande klare, og rytmen går alltid i ei 4/4-takt, men fordi dei er fandenivoldske biletstormarar, og fordi dei gir meg kjensla av at kunsten er eit eksistensialistisk og antiautoritært frigjeringsprosjekt. For Malk de Koijn handlar det om fridomen til å måle akkurat dei bileta dei vil i hovudet ditt, og fridomen til å ligge akkurat som dei vil på beatet.

Tag det flyveste gear på og betal din billet
Til den Langestrand-expresso-funkalistiske-jet

Du kjem ikkje til å forstå alt, men det er heller ikkje nødvendig. Som Geolo G så fint har sagt det i eit intervju: «Hiphop er et universelt sprog mellem folk, der ikke forstår hinanden.»

Bon appétit.