NATURGLAD SOMMERPOET: Men i vinnerdiktet sitt gjør Oddbjørn Aardalen et sprang inn i et rom han selv aldri har vært i: psykologværelset. Foto: Privat
NATURGLAD SOMMERPOET: Men i vinnerdiktet sitt gjør Oddbjørn Aardalen et sprang inn i et rom han selv aldri har vært i: psykologværelset. Foto: PrivatVis mer

Nå er han et skrivende menneske

Oddbjørn Aardalen er kåret til årets sommerpoet — og feirer med å takke Diktkammeret.

(Dagbladet): Oddbjørn Aardalen har lagt mang en sommerutflukt til Diktkammeret i sommer. Med diktet «Kvit katt» (i grå boks ned til høyre) trekker han også det lengste jordbærstrået og blir årets sommerpoet.

Det er herlig surrealistisk, selv om rammen, psykologværelset, er realistisk nok. Hvor kom scenen fra?  

— I dikta mine kjem både ideer og scener oftast med vinden, med mildt sommerregn over bakkar og skoglier, med toner frå tre, frå fuglekvitter, frå snøstille, frå raudstrupemorgonar. Det slår seg ned i sinnet mitt, spirer, veks, som ein draum som er mogen når eg vakner.

Røykringfeiring
Sist Aardalen var månedens poet var i april 2013. Nå utmerkes han for sjette gang:

— Eg er like glad — og overraska — kvar gong. Tenner meg ein JHA-cigarillo, bles runde ringar mot Kvareheiåsen.

Diktet «Kvit katt» ble første gang skrevet i 2009, og så har poeten jobbet videre med det:

— Ofte tek eg fram gamle dikt, flikkar, pussar, redigerer. Det har også skjedd med dette diktet.

— Psykologen i diktet virker rimelig avvisende, der han stirrer inn i pc-en og rister på hodet, likevel er det tydeligvis viktig for diktets eg å komme dit. Hvorfor?

Men også Aardalen rister mildt på hodet, vil ikke avsløre for mye:  

Artikkelen fortsetter under annonsen

— Det blei ein psykolog denne gongen. Kven som er så heldig at ho eller han får bli med i diktet neste gong, veit eg ikkje. Det berre skjer. Kanskje blir det ein skuggeboksar, kanskje ein eigedomsmeklar.  

— Hvem er dette eg-et, da?  

— Det kan vere meg, det kan vere ein som håpar han er meg. Og det kan vere ein heilt annan. Eg har aldri vore til psykolog, men ei førestilling om eit slikt kontor og korleis ei scene der kan vere lever og tek spenntak i sinnet mitt.  

Springende naturpoet
— Mange av diktene dine handler om naturen, jamfør et dikt du har hatt på trykk i Fædrelandsvennen: «Eg skriv hegg / Eg skriv syrin [...]». Her er vi derimot inne i et rom. Hvorfor og hvordan skjedde dette spranget?  

— Eg likar når poesien jumper, sprett. «Leaping poetry» er eit begrep eg tykkjer om. Når natur blir til psykologiværelse, likar vi oss godt, både diktet og han som skriv.  

— Apropos sprang: Den hvite katten virker viktigere enn psykologen, vil du fortelle litt om katten som motiv?  

— Eg elskar kattar. Dei har fått og skal ha stor plass i poesien min. Eit av dikta eg likar aller best er «Skogskatt»: «Katten min er ein klok skogskatt / ein dag tek han meg med / ned til havet og seier / har du sett noko så stygt?» 

Når ut
Sommerpoeten har et nært forhold til skrivinga.

— Skrivinga mi er der heile tida. Fylgjer meg som skuggen i augustsola. Eg blir rett og slett ikkje kvitt ho. I overskya ver er ho der også, eg ser ho ikkje, men kjenner skuggen pustar meg i ryggen.  

Hans månedlige spalte i Fædrelandsvennens lørdagsmagasin er én av Aardalens mange kanaler ut til leserne:  

— I slutten av kvar månad kjem det eit dikt på trykk der i ein naturfotoserie som er redigert av naturfotograf Jan Thomassen frå Vennesla. Vi får gode tilbakemeldingar på dette og dikta får særs flotte rammer og kvile i.  

— Eller blir det opptredenar rundt om i landet. I november kjem fleire av Kammerpoetane (som eg har blitt kjent med gjennom Diktkammeret, og som kjem frå Oslo, Bergen, Averøy på Nordmøre, Haugesund, Kragerø, Spikkestad) til kulturhuset Kilden i Kristiansand. Der blir det musikk og poesi. Det blir stort. Eg skal delta med diktlesing og gler meg som ein unge før julaften.  

Aardalen har også gitt ut fem diktsamlinger. De første fire på Setesdalsforlaget, og fjorårets Seljefløyteprinsippet på Alm media i Oslo.

— Hva nå, jobber du med en sjette?  

— Eg jobbar med ny diktsamling. Det blir neppe eit stort forlag denne gongen heller. Eg har ikkje drag på forlagskonsulentar. Dei vil klyppe og lime til dikta mine blir heilt ugjenkjennelege. Då er poesien ikkje lenger min. Det kan eg ikkje vere med på. Eg og poesien min vil vere oss sjølv.

— Dei som vil lese får muligheit til det, sjølv om ikkje diktbøkene er med i innkjøpsordningar og får omtalar av all verdas stålbrilla litteraturskribentar i store landsavisar, ikkje har «bokslepp», ikkje er inviterte til Aschehougs sommarhageselskap, men berre ligg og kviler på eit landsens bibliotek i Vennesla eller ein og annan lokal bokhandel. Det er slik det er. Finst det eit liv utan poesi? Ja, men for eit liv!  

Skjebnetid
Diktkammeret har siden 2001 vært Dagbladets forum for alle som ønsker å leve et aktivt poesiliv, og en lang rekke publiserte forfattere har startet sin skrivebane her. Av økonomiske grunner legger Dagbladet ned Diktkammeret 1. august. En betydelig kulturinstitusjon ønsker å overta kammeret, men i ventetida satser juryen med støttespillere på en midlertidig løsning (mer i Helge Torvunds tilstandsrapport fra 27. juli).

Hva med den aktive kammerpoeten Aardalen? Hvilke tanker gjør han seg i denne Diktkammerets skjebnetid?

— Eg kryssar fingre og alt eg har for DK si framtid, og er glad for dei optimistiske signala som har kome fram. Eg er dette kammeret stor takk skuldig. Utan Helge Torvund, utan Diktkammeret, utan poetane eg har treft der, ville eg neppe ha kunne kalla meg poet. Nå er eg eit skrivande menneske, det er framleis så mykje som ligg på lur inne i meg, som vil ut.

Det er nesten så vi hører poeten trekke pusten over tastaturet:  

— Ah, poesi, seier eg. Ah, Diktkammeret! Måtte de leve og bløme begge to! Sola sprett over Kvareheia. Eg kjenner solspråket. Det seier det er einig med meg.

Juryen er også enig, og runder av med Helge Torvunds jurybegrunnelse:

Kvesser skrivekloa
Kvitt er uskulda sin farge. Ein katt som sit på toppen av eit fuglebur, er ein trugsel og ein angst for den som sit i buret. Slik skapar poeten her ein skarp kontrast alt i dei to første linjene. Men angsten og trugselen og uskulda er ramma inn og hengt opp på den grøne, fruktbare (?) veggen hjå psykologen. Dette går føre seg i ordna former, og skal føra til noko. Skal føra fram.

Men psykologen er pensjonert. Han har gått av. Kanskje er han òg litt utgått på dato?
Han sit og ser inn i PC?en i staden for å vera merksam på den som har time. Og han ristar på hovudet. Det er eit illevarslande signal.

Og diktet endar i det illevarslande og i det utilpassa. Og tek oss med attende til der det byrja. Til ein katt. Ein katt med klør og blikk, som ser deg, same kvar du er.

Dette er eit tilsynelatande enkelt dikt, levert av ein poet som har hatt ei merkverdig utvikling medan han har vore på Diktkammeret. Og der har han vore lenge. Ein er freista til å seia alltid. Slik sett representerer Aardalen noko av det beste ved Diktkammeret. Det som varer. Og det som endrar seg, og det som heile tida ser på oss. Skriv. Kvesser skrivekloa. Skriv igjen. Skriv betre. Og om me lyttar til verda, så kan ho innimellom høyrast ut som ein malande katt. Og ser me etter, ja, så ligg den oppå eit fuglebur.      

For juryen,
Helge Torvund