illustrasjon: Øystein Runde
illustrasjon: Øystein RundeVis mer

Nyttårsfeiringa er ei drittfeiring

Dette er meint som trøst til dei som aldri heilt har fått til nyttårsafta, men ikkje forstår kvifor.

Debattinnlegg

Nyttårsfesten er den verste festen. Verre enn bursdag, også kjent som «du er no eitt år nærare døden»-festen, og mykje verre enn jul. No for tida kan ingen snakke om jul utan å poengtere kor vondt og vanskelig jul kan vere.

Alle juleprogram skal ha minst ein kjendis som stoppar opp, stirrar inn i kameraet, og seier noko klokt og sårbart om at det finst folk som har det trist i jula. Etterpå ser dei tilfreds på kvarandre syng vidare, som for å fort få sagt «ikkje meg så klart, altså». Oppfordringa om å tenke på dei som ikkje har det så bra fungerer truleg som ein slags ingefær, den som skal nullstille smaksløkane mellom sushibitane. Den vesle sorgpausen skal gjere oss i stand til å konsumere endå fleire søte julesangar.

Men nyttår? Det er ingen som klagar over for mykje nyttår. «Jula startar i oktober i år», seier vi, sjokkerte. Men folk har vore sjokkerte over at jula starta i oktober så lenge eg har levd. Det er ingen som klagar over at nyttårsfeiringa startar for tidleg, for den startar alltid omtrent når den skal. Men at timevis med seigpining startar på avtalt tidspunkt, er ikkje nødvendigvis eit forsonande trekk. Du er kanskje ein sånn positiv person, i så fall, fett for deg. Dette her er kun meint som trøst for dei som aldri heilt har fått til nyttårsafta, men ikkje forstår kvifor. Det skulle jo vore så lett! Det er berre å gå ut der og feire!

Eg har det ofte sånn. Eg har prøvd å formulere problema mine. Første problem: Håpet. Eg håper alltid at nyttårsfesten skal verte heilt sjukt kul. Eg har jo full valgfridom! Julekvelden er låst fast i tradisjonar. Nyttår? Alltid fritt valg. Eg må sjølv sende ut eit signal til vennane mine om kven eg likar aller best, og kven eg velger å nedprioritere, i år igjen.

Andre problem: Sukker-withdrawal. Om du har hatt ei bra jul, er det truleg to grunnar til dette: 1. Mor di lever, 2. Ho er glad i deg. Med mindre ho er Kari Jaquesson, har ho truleg uttrykt sin kjærleik til deg ved å proppe deg med sukker. Dette har funka fint heile romjula, men no er kroppen din på veg ned i eit sukkerkræsj, og dette oppfattar du som ein depresjon. Du prøver kanskje å utsetje sukkerkræsjet med å fylle på med meir småkaker fortløpande. Dette vil ikkje fungere. Sidan kakeetinga er obligatorisk, og det først er rundt 29. desember at du kan seie nei til kaker utan at mamma føler at du hatar henne, er nyttårsafta tida då din sukkerabstinens vil nå max. Dette kan du forhindre ved å ete meir sukker. Dette veit du er dumt, for då får du berre ein endå større sukkerkræsj i januar, OG du er feit. Sukker gir deg vondt i ryggen også, forresten. Om du lurer på kvifor du har vondt i ryggen, er det altså ikkje berre mangelen på trening.

Tredje problem: Fylla. Heng du med familien på julekvelden, kan det passe fint å ikkje å drikke noko. Men på nyttårsafta er det eit visst drikkepress nesten uansett kvar du går. Du kan så klart vere tøff og stå imot drikkepresset, men det får du ingen vennepoeng for. Så kan du så klart drikke moderat. Men eg kjenner folk som ikkje KAN drikke moderat. For desse folka (ikkje meg så klart, altså) står valget mellom å velge bort alle vennar dei har på årets «viktigste» fest, eller å utsette seg sjølv for timevis med rusfristelsar midt i vinterdepresjonen.

Fjerde problem: Tida. Ein må vere oppe så forbanna lenge. Normalt sett ikkje eit problem, sidan eg snur døgnet heile tida. Men akkurat på nyttårsafta får eg alltid behov for å legge meg, men då må vi stå der ute og glo på nokre raketter, iført vår finaste stas, omgitt av vennane frå vidaregåande som eg berre ser til nyttår. Så må det pratast litt til. Heldigvis er dette løyst no, då mange på min alder har ungar og må gå lenge før meg. Ungar kan brukast til å unnskylde det meste.

Femte problem: Raketter. Mellom femten og tjue nordmenn får augeskader kvart år på grunn av nyttårsraketter, i følge augenlege Nils Bull på Haukeland sjukehus. Andre sprenger av seg ein bit av fingeren. Så langt har ingen mista synet på begge augene på grunn av fyrverkeri, men kanskje i år er året. 90 prosent av dei som vert skada er menn, 30 prosent av dei under 18 år. Det er ingen som skrik opp om dette, menn skal vere så tøffe, å miste eit lite auge kan umogleg vere så fælt. Eller så kan ein tenke at mange av dei var stokk dumme og sto for nær eller fyrte av lunta med lighter i staden for sigarglo, og at EG skal i alle fall ikkje vere så dum. Det er aldri du som er den dumme, det er alltid nokon andre. Men alt eg tenker på er at raketter faktisk kan fly kvar som helst, og om ei velger å sikte seg inn på mitt tryne, er det fint lite eg kan gjere anna enn å stå der og ta imot. I tillegg har mange års erfaring lært meg at av og til ER det eg som er den dumme.

Sjette problem: Alle er så vellykka. Alle har jobb. Alle har fått søte små born, på grunn av sine langvarige og stabile kjærleiksrelasjonar. Dette løyser seg heldigvis raskt, då folk etter eit par år byrjar å sutre, eller skille seg. Eg vil utbringe min sympati og ros til alle som klagar over sine parforhold, trass i at (i følge ei vandrehistorie som sprer seg på Facebook no) Brad Pitt snakkar varmt om å overøse Angelina Jolie med komplimentar i offentlege samanhengar då ho var utbrent og tynn og ekteskapet skranta. (Det sluttar med at ho legg på seg og vert vakker igjen. Det at historia er så moralsk oppbyggande, og insisterer på at alle hollywoodstjerner ser på det å legge på seg som eit mål, får meg til å mistenke at historia ikkje er heilt sann).

Ja, det er sunt og bra å overøse kona di med ros og kjærleik i offentlege samanhengar. Men om de faktisk er så på plass, om ting funkar bra for dykk, så kan de bruke det enorme overskotet av energi og kjærleik de har til å skape eit falskt bilde av at de er mislykka og triste, og slik få vennane dykkar, som er vinterdeprimerte, til å føle seg vellykka. På førehand takk.

Surmulinga til side: Eg gleder meg til påske. Då skal eg lage rebusløp til søstera mi (på rim). Eg kan henge med familien, eller med vennar, eller ingenting. Ingen ateistar klarer å forvente noko til påske. Ingen gåver, ingen påtvungen diabetes, ingen krampaktige forsterkingar av gamle vennskapsband. Påske er ekte fridom og ingen som vert skuffa (så lenge eg lagar rebusløp). Dessutan er den ei feiring av at sjølv det å henge på eit kors og oppleve timevis med seigpining kan ha ein verdi.

Lik Dagbladet Meninger på Facebook