RØYKER: Per Inge Torkelsen har i mange år vært en ivrig deltaker i røykedebatten.  Foto: Christian Roth Christensen / Dagbladet
RØYKER: Per Inge Torkelsen har i mange år vært en ivrig deltaker i røykedebatten. Foto: Christian Roth Christensen / DagbladetVis mer

Røyking og toleranse

Per Inge Torkelsen kommenterer statens nye anti-røykekampanje.

Holdningskampanjen: Nå ska me få reklamefilmar på TV så vise kordan de indre organene våre kan ble hvis me røyke. Det e ikkje uventa, og det e ikkje nytt. Norge har alltid vært et fåregangsland i kampen for å skaba utrygghed og redsel, i kampen for å fjerna trivselen, og i kampen mod alt det så kan oppfattas som kjekt, deiligt, morsomt, kreativt og livsbejaande. Enten det e alkohol, røyk, tegneseriar, film, humor, popmusikk, leketøy, homofili eller erotikk (inkludert onani).

Allerede før 1970 kunne me fra Statens Filmsentral få tesendt, te undervisningsøyemed, ein «opplysningsfilm» så viste, i detalj, ein lungeoperasjon på ein røykar. Det såg ikkje godt ud, me va mange så blei kvalmne og dårlige, men siden dette va i tråd med den øvriga moraliseringå og fordømmingå av alt så va spennandes og festligt så tog me det ikkje så alvorligt.

Me kjende folk så hadde røykt i 60 år, det såg kjekt ud med alkohol, me syntes Donald og «Life of Brian» va løye og bra, det va show å lega cowboy og indianer, Beatles og Stones va oss og vårt, me hadde sett at homofile har flerne menneskelige trekk, og me kunne godt tenka oss sex (me hadde småtrent på onanering).

Artikkelen fortsetter under annonsen

Fra slutten av 70-talet fekk me heldigvis oppleva ein nye vår og ein aukande forståelse for kor viktigt det e med bredde. Et skjønt kulturmangfold og ein velstandsauke så gav oss råd te å oppleva så møje merr. Me fekk et større vidsyn, og ein større toleranse som de fleste av oss såg på som ein berigelse og som et viktigt element i udbyggingå av demokratiet.

Men på ett felt stopte det heilt opp. Og gjekk tebage. Røyking.

Me visste røyking va skadeligt. Adle vett at røyking e skadeligt. Røyking e ein ekstremsport, som någen velge å bedriva fordi de får ein glede og et kick av det. Men røykerane e den einaste gruppå som det har blitt legitimt å mobba og hetsa.

Me e 800 000 så røyke i Norge. Me fekk ein røykelov så ikkje inneholde ein stavelse som kan hjelpa røykerane. Me får ikkje røyka på kino, teater, konsertar, idrettsstevner. Ikkje på tog, ferjer eller fly (eller flyplassar, for å døyva flyskrekken når du mellomlande og må venta tri timar på nesta fly). Me vett, adle vett, at der kan byggas røykerom så fjerne absolutt all røyk, men det e ikkje lov å installera sånne rom. Me får ikkje røyga på pøbbar og resturangar. Me får ikkje røyka på jobb. Der innføres røykeforbud udendørs.

Før stod der «ikke nordlending» i hus- og leilighedsannonsar. Nå står der «ikke røyk». Falconbridge i Kristiansand va den fysste bedriften så slutta å ansetta røykare, og nå e der mange gitt. Hvis du e røykar ska du ikkje få bo, og ikkje få jobb. Og ikkje få røyka.

Snakte me ei så jobbe på alders/sygehjem. Beboerane må ud for å røyka, men de får ikkje gå ud aleina. De må ha fylge, og de ansatte har ikkje lov å fylga de ud, for då får de røykelukt i klenå. Beboerane, så gjerna ska bo her i åravis, må håbe de får besøg av någen så vil fylga de udforbi…

NEI, NEI: Regjeringen lanserte denne uka en ny kampanje mot røyking - den mest omfattende siden 2003. Illustrasjonsfoto: Scanpix
NEI, NEI: Regjeringen lanserte denne uka en ny kampanje mot røyking - den mest omfattende siden 2003. Illustrasjonsfoto: Scanpix Vis mer