Sjukehus-Noreg brenn

Folk i distrikta finn seg ikkje i å få ein lengre reiseveg til viktige helsetilbod.

DÅRLEGARE LOKALTILBUD: No risikerer vi at styra i helseføretaka vedtek vesentlege endringar i helsetilbodet, skriv Senterpartiet. Her frå ein tidligare demonstrasjon for lokale sjukehus. Foto: Scanpix
DÅRLEGARE LOKALTILBUD: No risikerer vi at styra i helseføretaka vedtek vesentlege endringar i helsetilbodet, skriv Senterpartiet. Her frå ein tidligare demonstrasjon for lokale sjukehus. Foto: ScanpixVis mer

I dag er det venta busslastar med sjukehusdemonstrantar til hovudstaden. Framfor Stortinget skal ein protestere mot varsla endringar i sjukehustilbodet rundt om i landet. Demonstrasjonen er ikkje berre ein protest mot det som blir oppfatta som manglande oppfølging av løfta frå regjeringa. Det er og ei sterk mishagsytring over måten sjukehusa blir styrt på.

KVEN ER DET som skal gjere dei viktige, vesentlege avgjerdene som gjeld sjukehustilbodet? Folk flest meiner dette skal vere politikarar, ikkje styra i helseføretaka. Demonstrasjonen er og eit distriktsopprør. Folk som bur i distrikta finn seg ikkje i å få ein lengre reiseveg til viktige helsetilbod.

Dei trur ikkje på at det blir ei betre omsorg for fødande ved å gjere om fødeavdelingar til fødestover, eller ved at reisetida aukast med til dømes ein time. Helsearbeidarar ved lokalsjukehusa, både legar, sjukepleiarar, jordmødrer og andre, tel på knappane. Stadig raskare omstillingar, utan ein overordna nasjonal plan, skapar ikkje tryggleik. At sjukehus stadig mister viktige funksjonar, er negativt av omsyn til rekruttering av fagfolk.

EIT VIKTIG KRAV som blir fremja av sjukehusaksjonen i dag, er at alle større planar i føretaka skal stoppast til Stortinget har handsama Nasjonal helse- og omsorgsplan (NHOP). Det er eit forståeleg krav. NHOP vart sendt ut på høyring i oktober, og Stortinget skal handsame planen før sumaren.

No risikerer vi at styra i føretaka vedtek vesentlege endringar i spesialisthelsetilbodet, samstundes som Stortinget handsamar prinsippa for framtidas helsetenester. Ein slik situasjon vil gjere det synleg for alle at Stortinget har abdisert til fordel for styret i føretaka. Det har aldri vore meininga.

DÅ STORTINGET fastsette føretakslova i 2001, vart det slegen fast at styra i helseføretaka ikkje kunne gjere vesentlege endringar i sjukehustilbodet. Vesentlege endringar, slik som akutt- og fødetilbod, er eit politisk ansvar og må på regjeringas bord. Men i praksis syner erfaringane at det har vore liten politisk inngripen i arbeidet til føretaka. Resultatet er ein sjukehussektor som av mange blir oppfatta at manglar politisk styring og politisk forankring av viktige endringar, og mangel på demokratiske prosessar generelt.

NHOP BØR, til dømes, avklare om vi skal ha ein minstestandard for kva eit lokalsjukehus skal vere og ha av funksjonar. Det er viktig at lokalsjukehusas innhald må vere kjend for folk, og vere mest mogleg likt over heile landet. Mange føretak planlegg no ei omlegging av dagens lokalsjukehus til sjukehus utan akutt kirurgi. Vi er uroa for at ei slik omlegging vil rasere den breidda i kompetansen som er styrken til lokalsjukehusa i dag.

Vi fryktar og for rekrutteringa av fagfolk til slike sjukehus. Legeforeininga tilrår at om eit lokalsjukehus skal ha akuttfunksjonar, må det som eit minimum ha vaktkompetanse innan indremedisin, generell kirurgi og anestesi og tilgong til klinisk-kjemiske og radiologiske tenester. Sjukehus utan akutt kirurgi bør difor vere unntaket, og ikkje ein ny standard for lokalsjukehus.

SENTERPARTIET er ikkje motstandar av endringar på sjukehusområdet. Det er naturleg at ein del spesialiserte funksjonar blir sentralisert til større einingar. Men då må det og kunne skje ei desentralisering av andre oppgåver. Vesentlege endringar må vere politisk forankra og må via breie demokratiske prosessar før avgjerda blir tatt. Årsaka er sjølvsagt at lokalsjukehusa er viktigare for folk enn mange er klar over. I følgje Legeforeininga utgjer lokalsjukehuspasientane i dag 60-75 prosent av alle pasientar i norske sjukehus. Difor må lokalsjukehusa og i framtida vere utrusta til å ta seg av dei vanlegaste sjukdommane og skadane, og kunne stabilisere pasientar som må sendast vidare.

Når sjukdom rammer, skal folk oppleve at dei får tilbod om behandling og pleie med stutt ventetid og med størst mogleg nærleik til der ein bur.