Statoil og ein ny «ML-bevegelse»

Stortings-fleirtalet bruker meir enn ein milliard kroner på konsulentar og rådgjevarar for å privatisera Statoil.

Arbeidarpartiet kunne velje side. SV og Senterpartiet var klar. Ap valde nok ein gang å gå til marknadsliberalistane i Framstegspartiet, Høgre, Venstre og Kristeleg Folkeparti. Ap har slutta seg til den nye «ML-bevegelsen», og nå avhender dei altså folket sin eigedom ved å privatisera Statoil. Fleirtalet bruker i sum meir enn ein milliard kroner på konsulentar og rådgjevarar for å kunna få dette til. Når SV foreslår noko fornuftig som f.eks. ein milliard kroner til satsing på skule og barnehage, går dei same «ML-partia» heilt av hektene i språkbruk om ansvarsløyse osv. Nå bruker altså fleirtalet ein milliard kroner på å avhenda folket sin eigedom, utan særleg bråk.

SV følgjer opp det programmet veljarane har valt oss på. Me vil ikkje sørgje for at mistilliten til veljarane aukar gjennom å gjera noko me ikkje gjekk til val på. Eit fleirtal gjer det. Det var eit viktig moment for leiaren av Arbeidarpartiet, nåverande utanriksminister Jagland, i januar i fjor: «Med bakgrunn i hva et flertall av stortingsrepresentantene gikk til valg på i 1997, er det vanskelig å tenke seg at en dramatisk omlegging av olje- og gasspolitikken kan skje før valget i 2001.»

Det står altså i Jagland-brev 3. januar år 2000. På nokre månader nå i vår har Arbeidarpartiet, saman med Kristeleg Folkeparti, Høgre og Venstre, hasta på for å få ei omlegging utan sidestykke i norsk olje- og gasshistorie.

Dette altså snautt fem månader før stortingsvalet, kor nettopp veljarane kunna ha sagt meininga si om saka. Dette hastverksarbeidet er eit godt døme på korleis det politiske fleirtalet flyttar makt frå veljarar og politiske val til aksjespekulantar og marknaden. Privatiseringa skal skapa meir fri konkurranse, meir effektive og fleksible selskap, dei skal optimalisere inntektene for staten - dette er noko av den «moderne» språkbruken som fleirtalet prøver å få folk til å tru på. Det blir mindre demokratisk styring, men vil det bli flytting av hovudkontor frå Stavanger til London? Blir det tap av arbeidsplassar på Statoil sine lokalkontor rundt om i landet? Blir det tap av statlege inntekter? Det kan sjølvsagt fleirtalet ikkje svara på, for da styrer dei ikkje Statoil aleine lenger.

SV forstår godt at Høgre, Framstegspartiet og Venstre er nøgde med at Ap går vekk frå dei gammaldagse ideologiske tankane som partiet hadde før: om fridom, likeverd og rettferd for alle, og at Ap nå sluttar seg til den nye «ML-bevegelsen». Med Ap i front får nå marknaden endå meir makt. Leiaren av maktutgreiinga, Øyvind Østerud, seier bl.a. at spelerommet for politisk makt har blitt redusert dei siste åra, fordi politikarane frivillig har abdisert ved bl.a. å privatisera statsbedrifter. Det fleirtalet sørgjer for i Statoil-saka, er at politikken igjen abdiserer. Det blir mindre folkestyre, og meir pengemakt.

Statsselskapet skal privatiserast. Selskapet vårt hadde i fjor eit resultat før skatt på rekordstore 38,1 milliarder kroner. Me skal nå selja 21,5 prosent (ein prosent utgjer ca. 20 milliardar kroner) av det me eig under havbotn i Nordsjøen (SDØE), kor altså verdien er rekordstor og inntektene til det norske folk formidable. Senterpartiet og SV har tilbydd eit anna fleirtal til Arbeidarpartiet. Endåtil har me tilbydd det på dei premissane som Regjeringa la fram i forhold til SDØE. Ap har faktisk fått eit tilbod om å få gjennomføra sin eigen politikk på dette området. Det seier Arbeidarpartiet nei til - dei vel å samarbeida med høgresida.

Kontantstraumen frå SDØE til statskassa var på 98,2 milliarder kroner i fjor. Er det då logikk i å kvitta seg med meir eigarskap i SDØE enn det Regjeringa ønska seg? Er det logikk i å privatisera Statoil og endra så mykje på ei forvaltning som eit samla Storting meiner har vore svært vellukka? «ML-bevegelsen» her meiner det. Dei stolar ikkje på demokrati og folkestyre lenger. Det gjorde heller ikkje dei gamle ml-erane.

Det var ikkje hast i denne saka. Tvert imot burde me i spørsmålet om olje- og gassverksemda brukt meir tid på EØS og EU, og våre økonomiske og styringsmessige tap i høve til gassmarknads- og konkurransedirektivet. Det som nå ser ut til å bli resultatet, er at Russland og Algerie seljer gass til EU via nasjonale monopol, slik me gjer i dag. Dette sikrar skikkelege inntekter og utvikling av nye gassfelt. Norge kan med EØS-avtalen i framtida bli tvungen til å selja gassen til låg pris og med usikre kortsiktige kontraktar. Det kan føra til store tap for det norske folket. Dette burde me hatt fokus på. Me veit ennå ikkje kva slags avtale me får med EU, i høve til gassmarknadsdirektivet. Det har olje- og energiministeren sjølv stadfesta. At me burde kvitte oss med EØS-avtalen får me ta ein annen gang.

Privatisering av offentleg eige tener mange folk sine økonomiske interesser. Leiinga i Statoil vil få endå høgare løn, for ingen vil vel tru at leiinga hadde kjempa for ei privatisering om dei gjekk ned ein million kroner i løn! Konsulentar og rådgjevingsbyrå tener gode pengar. Dei håvar inn omtrent ein milliard kroner av våre pengar for å avhenda det norske folket sin eigedom.

SV er opptekne av å syte for at demokratiet fungerer. Me er opptekne av å kunna bruka den styringa som me har, på ein måte som er fornuftig i høve til å skapa eit betre miljø, i høve til å skapa ein rettferdig fordeling i dette samfunnet. Difor foreslo me m.a. å krevja satsing på miljø og alternativ fornybar energi av selskapet vårt. SV og Sp blei aleine om dette kravet. Det fleirtalet gjer nå, er det høgresida i norsk politikk har ønskt seg lenge. Fleirtalet gjev altså frå seg den styringa me har til å skapa eit betre miljø, til å skapa ei meir rettferdig fordeling, ved å flytta makta frå Stortinget og ut til marknaden. Og kven er det som bestemmer der? Jo, det er dei som har pengar nok frå før og som ikkje tenker på miljø. Det er rikfolk frå inn- og utland som kan spekulera og kjøpa aksjar. SV har vore opptekne av nettopp å unngå denne situasjonen. Me ønskte at petroleumsressursane framleis i hovudsak skulle eigast av det norske folket.

Me ønskte at ressursane skulle forvaltast med omsyn til miljøet, med omsyn til dei klimaproblema me står overfor. Me kan berre konstatera at eit fleirtal i Stortinget legg vekt på andre verdiar. I valkampen kjem me til å høyre mykje om kven som er ikkje er venner. I Statoil-saka kan me sjå kven som er venner og kven som er på høgresida - det er «ML-bevegelsen» med Ap som medlem.