«HO DATT BERRE NED, midt i noko anna eg heldt på med», forteller ei blå ripe om septemberdiktets månetynne Synne. Foto: ARNE HOEM
«HO DATT BERRE NED, midt i noko anna eg heldt på med», forteller ei blå ripe om septemberdiktets månetynne Synne. Foto: ARNE HOEMVis mer

Til topps med månetynne Synne

Septemberdiktet bare datt ned, forteller poeten.

(Dagbladet): Hun kaller seg ei blå ripe, septemberpoeten i Diktkammeret, og det er ei takknemlig blå ripe vi treffer:

— Tusen takk til dykk alle i juryen, for utnevninga! Den gjorde meg veldig glad, og ikkje minst utruleg overraska!

Hun går til topps i finalen med det lille diktet «utan tittel».

— Skriver du mye?

— Eg liker å skrive. I periodar kan det verte mykje, i andre lite. Nesten uansett kor eg er, er det liksom "eit lite kamera" inne i hovudet mitt, som omset bilete til ord.

Juryen falt for humoren i «utan tittel». Men samtidig makter dette lille diktet å knytte noe lite, bokstavelig talt — en tynn jente, ett enkelt menneske — opp til noe svært og kosmisk: Det spennes en bue mellom det lille mennesket på jorda og det store rommet over oss, der månen henger som en sigd. Dette spranget kom av seg selv, forteller septemberpoeten, og var ikke noe villet:

— Skikkelsen, skapnaden, eller kva eg skal kalle ho, Synne, har vore med meg lenge. I mange utgåver, nokre få av dei ute på Diktkammeret. Denne måneutgåva, er det som (foreløpig?) vart att etter ei av dei. Og akkurat denne, spikka eg ikkje til på noko vis — ho datt berre ned, midt i noko anna eg heldt på med. Synne hadde liksom noko av månen ved seg. Forskjellige utgåver. Men eigentleg den same — lik månens, ny, full, ne, til ikkje synleg:
)  O  (

— Hva driver du med utenfor skrivinga?

— Eg er eit heilt vanleg menneske, som gjer heilt vanlege ting — står opp, dusjar, spis frukost, middag, kveldsmat. Går turar, er glad i naturen, spesielt havet: strender, fuglar, fjøra, stein, skjel. Eg liker å fotografere — såkalla makrofotografering mest, ein hobby, og alt på amatørbasis. Det er fint å ha med seg  kameraet på turar, det opnar opp for det små i det store, og omvendt. Eg gjer vel ikkje så ofte spanande ting. Nokre ville kanskje seie at eg lever eit kjedeleg liv. Men eg tykkjer ikkje det. Eg lever jo.

Litteraturen har alltid vært der:

— Eg lærte tidleg å lese, utan at eg eigentleg hugsar korleis, men det må nok ha vore frå mine eldre sysken. Det var fint å begynne på skulen. Finne det vesle biblioteket, som me kunne nytte ein dag i veka. Når eg freistar å sjå for meg hyllene, var det kanskje ein stad mellom 70—100 bøker, kanskje færre. Mange av dei, låg nok «for høgt» for meg, til at eg kunne forstå, få fatt i innhaldet. Men dei var ord. Ei av dei bøkene eg hugsar at eg hadde stor glede av, var Det suser i sivet av Kenneth Grahame — om dyr eg knapt hadde høyrt om før, og i alle fall ikkje sett, men som var morosam å lese, og sette fantasien i sving.

— Eg er framleis glad i å lese, men det vert ikkje så mykje som eg kunne ynske, har nokre problem med augo, som gjer at det vert slitsamt. Det er eit sakn. Men ikkje noko som kan gjerast noko med.

— Tilbake til diktet: Det inneholder også snasne bokstavrim! Hvor strengt har du jobbet med dem?

— Eg at eg må seie at eg heller sjeldan jobbar bevisst med desse, dei kjem, og nokre gonger opplever eg å sjå dei først etterpå, når diktet er nedteikna. Og då hender det at eg jobbar meir bevisst med dei, særleg om dei har blitt mange. I dette vesle diktet er eg faktisk ikkje sikker på om eg kan få auge på dei i det heile?

— Hva med y-ene i Synne, tynne og ny?

— Jo, eg kan sjå at tynne rimar på Synne — noko eg først var litt ambivalent til, sier poeten:

— Til eg fann ut at det måtte bli slik, likevel.

Juryens kommentar:

Miniunivers
Tom Waits skildrar ein stad korleis den erfarne Stones-gitaristen Keith Richards plutseleg kunne løfte opp ein av sine 150 gitarar, stå og stirre perpleks på instrumentet, og bare undra seg. Slik må me, skriv Waits, av og til undra oss over dei store tinga i livet. 

Vel, poeten sitt instrument er jo språket. Og det kan ein saktens både stire på og undra seg over ein gong i blant. Med utbytte.

Denne gongen vart juryen sitjande å sjå på dette snedige, korte diktet. I desse ni orda har poeten klart å utnytte både klangen og den biletskapande evna språket har. Og ikkje nok med det, men her er ein leikande, syngjande tone, som minner oss om urformene av poesi; barneregler og voggesongar. Og på sitt Miró-aktige vis knyter poeten saman Synne, skalken og månen til eit lite miniunivers, gjennom sin avanserte, barnlege utnytting av språklege samansetjingar og biletbruk. Ved enkle, men heilt grunnleggjande poetiske verkemiddel, får forfattaren fram samanhengane som kan visa oss at Synne er månetynn, månen er i ny og i ne ein tynn skalk, og at Synne et ein skalk laga av kornet på marka og molda i jorda og regnet frå himmelen. Alt heng saman, og hud og måne og brød er gylne, vakre fargar. Fargar som me elskar.

For nokre kritiske lesarar vil nok desse tre linjene vera så nær ingenting at dei vil gå vidare med eit ristande hovud og kanskje til og med eit lite sukk og eit snøft. Men me språkperplekse jurymedlemmar kom ned frå ei felles undringsstund med smilande, nikkande hovud, og eit felles: Ja!   

For juryen,
Helge Torvund

DIKT I DAGBLADET 
Diktkammeret
 (startet 2001) er Dagbladets diktforum for skrivende i alle aldre.
Skolekammeret (startet 2003) er forumet for elever til og med videregående skole.
• Diktlærer Helge Torvund kommenterer utvalgte dikt i Diktkammeret, mens Kristian Rishøi har samme rolle i Skolekammeret. 
• Hver måned kårer juryen — som består av Torvund, Rishøi og Maria Børja — de beste diktene. Alle disse trykkes i Dagbladet (med forbehold om lengde). Én finalist fra hvert forum blir også kåret til månedens poet.
• Les også: Helge Torvunds leksjoner

DIKTKAMMERET I BOKFORM:
Mange kammerpoeter har etter hvert debutert i bokform, og det er laget tre bøker om og av kammerne:
«Diktkammeret. Å skriva poesi» av Helge Torvund (Samlaget 2001)
«Faen ta tyngdekrafta. Vinnere fra videregående» (Gyldendal 2008)
«Å våga seg ut i ord — Diktkammeret ti år»: jubileumsutgave (Samlaget 2011)