DEBATT RUNDT «OSLO FREEDOM FORUM»: Leopoldo López (bildet) får svar på sitt innlegg «Jeg er ingen kuppmaker».  Foto: Reuters
DEBATT RUNDT «OSLO FREEDOM FORUM»: Leopoldo López (bildet) får svar på sitt innlegg «Jeg er ingen kuppmaker». Foto: ReutersVis mer

Veldokumentert kupp

Ein kan høyre López rettferdiggjere arrestasjonen ved å kalle Chávez for «drapsmann».

||| VENEZUELA: «Jeg er ingen kuppmaker» skreiv venezuelanar og Oslo Freedom Forum-deltakar, Leopoldo López, i eit debattinnlegg i Dagbladet 31. mai. Han hevda vidare at Chávez den 11. april 2002 gav ordre om at det skulle skytast på demonstrantar frå opposisjonen, og at 23 menneske blei drepne som følgje av dette.

FULLT SÅ ENKEL og ukomplisert er imidlertid ikkje historia. Dilemmaet for kuppmakarane i Venezuela er at dokumentasjonen av det som skjedde i 2002 er rik, og kan hentast fram både frå opptak gjort av deira eigne støttespelarar i private venezuelanske media, og frå reportasjer gjort av internasjonale journalistar og filmfolk.

Det López ikkje nemner i Dagbladet, er at det også var ein annan stor demonstrasjon på gang 11. april 2002 - til støtte for Chávez-regjeringa. Gjennomgang av tv-opptak frå kanalen Venevisión, saman med videopptak, dokumentaren «Claves de una Masacre», utarbeidd av Ángel Palacios, og bilete tekne av den franske Le Monde-fotografen Maurice Lemoine, viser at dei fleste av dei drepne var Chávez-tilhengjarar. Dei forsvarte seg mot kuleskot som kom ovanfrå, frå snikskyttarar plasserte i høghus ved Puente Llaguno i Caracas. Ifølgje aktor Antonio Molina fungerte det kommunale politiet som «den væpna fløyen til opposisjonen, 11. april 2002».

Demonstrasjonstoget mot Chávez blei ulovleg omdirigert ved hjelp av Policia Metropolitana de Caracas slik at det møtte demonstrasjonstoget av Chávez-tilhengjarar ved Avenida Baralt og Puente Llaguno. Her tok politiet til å skyte mot støttespelarane til Chávez. Obduksjon av dei drepne viser også at kuleskota kom ovanfrå.

DEN 12. APRIL 2002, medan Chávez enno var halde som fange av kuppmakarane i Fuerte Tiuna, deltok López i eit tv-program i kanalen Venevisión, saman med marineoffiser Molina Tamayo, ein av hjernene bak militærkuppet. López var då ordførar i Chacao kommune, men seinare på dagen fanga tv-kamera han inn saman med ordførar Radonski i Baruta kommune, der dei arresterte justisminister Chacín frå Chávez-regjeringa. I dette tv-opptaket kan ein høyre López rettferdiggjere arrestasjonen av Chacín ved å kalle Chávez for «drapsmann».

Eit irsk tv-team, som med støtte frå The Irish Film Board jobba med ein dokumentar om Venezuela, var i Caracas under kuppet. Dei filma mykje av det det som skjedde i løpet av dei vel 24 timane kuppet varte. Dokumentaren viser også at kuppmakarane gjekk brutalt til verks mot Chávez-tilhengjarane, med mishandling og arrestasjonar.

Den 13. april 2002 blei kuppet slått tilbake av militære som var lojale mot grunnlova og Chávez-regjeringa, og med støtte frå ei stor folkeleg mobilisering for Chávez. Denne hendinga har fått ei enorm symbolkraft i Latin-Amerika, ettersom dette er det første militærkuppet ein har greidd å slå tilbake.

DET ER INTERESSANT å merke seg at då Chávez kom tilbake etter vel eit døgn i fangenskap ved Fuerte Tiuna, var dei første orda hans til regjeringskollegar og til det venezuelanske folket formaning til ro, ettertanke og forsoning: «Det første, og kanskje viktigaste eg vil kome med i dag er ei formaning til ro: Gå heim! Vi treng ro!» («Vuelvan a sus casas! Que vuelva la calma!»). Chávez gjorde det også seinare klart at kuppet ikkje ville føre til noko heksejakt.

Freden i Venezuela er polarisert, men Chávez-regjeringa har rekt ut ei hand til mange av dei som var involverte i kuppet i 2002, ved å gi amnesti. López var ein av dei som fekk amnesti i 2007.

López skriv i Dagbladet 31. mai: «Jeg har aldri vært for noe annet alternativ enn det som består av stemmegivning, demokrati og folkets vilje». Dokumentasjonen tilseier noko anna. Og - når det gjeld «folkets vilje», er tala frå val i Venezuela tydelege: Chávez kom første gong til makta gjennom presidentval i 1998, med 57 prosent av stemmene. Dette var den høgaste støtteprosenten i noko val på fire tiår i Venezuela. Han gjekk så med på opposisjonen sitt krav om folkerøysting i 2004, og vann denne med 59 prosent av stemmene. I 2006 blei Chávez attvald med 63 prosent av stemmene. Etter sju år ved makta oppnådde han å få 1.7 million fleire stemmer enn ved sitt første val.

I Venezuela dekte private aviser, radio og tv-kanalar, samt nettsider, López si deltaking på Oslo Freedom Forum grundig. Der blei det referert til at López deltok på menneskerettsforum i Nobel-byen Oslo, «invitert av nobelprisvinnarane Lech Walesa og Vaclav Havel».

MELLOM TV-KANALANE som dekte López sitt innlegg i Oslo, var Venevisión og Globovisión. Det er kanskje på sin plass å nemne at kuppregimet takka dei private tv-kanalane Venevisión, Globovisión, RCTV og Televen offentleg for hjelpa under militærkuppet. (Dette viser for eksempel den irske dokumentaren). Likevel får Venevisión og Globovisión framleis operere fritt i Venezuela. Glorifisering av kuppinvolverte López og Granier sine innlegg ved Oslo Freedom Forum i private venezuelanske media, bidreg neppe til å dempe polariseringa i Venezuela. Det fremmar nok heller ikkje politisk dialog.