EG SPØR: Å vite kva folk blir støtt av er uråd å vite, men eg tek som oftast sjansen. Eg spør. Eg spør til dømes kor gamle folk er. Overraskande mange blir støtt av det. Som om eit visst antal år på jorda gjer det legitimt å bli fornærma, skriver artikkelforfatteren. Foto: NTB scanpix
EG SPØR: Å vite kva folk blir støtt av er uråd å vite, men eg tek som oftast sjansen. Eg spør. Eg spør til dømes kor gamle folk er. Overraskande mange blir støtt av det. Som om eit visst antal år på jorda gjer det legitimt å bli fornærma, skriver artikkelforfatteren. Foto: NTB scanpixVis mer

Nysgjerrigheit:

Vi burde vere meir interessert i folk. I liva og historiene våre

Lat oss drøfte nysgjerrigheit.

Meninger

Du er så nysgjerrig, sa han til meg. Det var ikkje ein kompliment. Sånt er aldri meint som ein kompliment. Og eg kom på defensiven, sjølvsagt gjorde eg det. Kven vil vel framstå som eit gravande menneske som stikk nasen sin borti alt dei ikkje har noko med?

Spaltist

Mariann Schjeide

er leder for Norsk Bibliotekforening

Siste publiserte innlegg

Lat oss drøfte nysgjerrigheit. For meg handlar det om tre ting: Oppriktig interesse for menneske rundt meg og vitelyst. Det vitelystet som driv verda framover og som skaper ny kunnskap og teknologi. Og til sist det minst sjarmerande: Sensasjonslyst.

Han som sa eg var så nysgjerrig syntes nok eg var litt rar, for eg hadde nettopp spurd han om kva søskena hans heitte. Og det i den første samtalen vi hadde. Det er ei anna side av meg: Eg er over snittet oppteken av namn. Han hadde eit bibelsk namn og då var eg interessert i kva søskena heitte, mellom anna for å sjekke om foreldra hadde halde seg til same namnetradisjon. For det er interessant!

Det er fascinerande, for meg i alle fall, om foreldre veljer eit bibelsk namn for eitt av barna, og heidenske, norrøne namn på resten. Korleis har dei tenkt det? Tenkte dei over det i det heile tatt? Slikt kan eg spørje og grave om, og slik greier eg å gjere folk forlegne og mistenksamme. Men eg er også bibliotekar. Det er jakta på opplysning og informasjon, og formidlinga av det vi finn, som driv oss.

Artikkelen fortsetter under annonsen

Ei eg tidlegare hadde ein nær relasjon til sa til meg i det som var dårleg innpakka sjølvskryt at ho fanst ikkje nysgjerrig. Eg svarte at det forundra meg ikkje, for ho var ikkje interessert i noko som helst. Ingenting engasjerte, lite interesserte, nyheitsbildet gjekk ho hus forbi, ho kunne ikkje delta i diskusjonar om kva som gjekk føre seg i verda.

Men dette var likevel det viktigaste for ho: Ho kunne seie med heva hovud at ho var ikkje nysgjerrig. Den setninga feide alt anna av bana. Det sto det respekt av.

Men at eg er interessert i og nysgjerrig på folk, betyr ikkje at eg gir dei blankofullmakt til å halde foredrag for meg. Eg var i eit selskap der eg naturleg nok kom i snakk med min bordkavaler. Det kan ofte bli spennande og gøy. Og det kan ofte bli dørgande kjedeleg.

Eg stilte nokre innleiande spørsmål slik eg meiner eitkvart høfleg menneske bør gjere. Då middagen var over sa eg til han at no visste eg det meste om livet hans: Jobb, familierelasjonar, skilsmisser, reising, syn på politikk.

Han visste ingenting om meg, fanst ikkje interessert. Men gjennom meg fekk han ein talarstol til mansplaining. Eg vil driste meg til å seie at menn kunne ha mykje å vinne på å vere meir interessert i kvinner. Fleire av oss har historier det er verdt å lytte til.

Eg synest folk burde vere meir interessert i folk. Vi burde vere interessert i historiene våre. I liva. I tankesett, reaksjonsmønster, kjensler. Andre sine liv. Lite er meir spennande.

Eg sat bak ein ung mann på bussen eingong, han heldt på å gjere det slutt med kjærasten sin via tekstmeldingar før forholdet var kome skikkeleg i gang. Han skreiv, viska ut, skreiv meir, tenkte, lente hovudet til bussvindauget, skreiv igjen, berre avbroten av hennar nye desperate setningar som kom innskotne og avbraut hans famlande formuleringar. Kvifor? Dei hadde då hatt det så bra til no? Dette såg ho ikkje kome.

Han heldt smarttelefonen på ein måte som gjorde det umuleg for meg å ikkje sjå. Det var som ein magnet. Eg hoppa over eit busstopp for å få med meg mest muleg. Korleis hadde ho det no? Gråt ho? Eg skulle ha møtt henne over ein kopp kaffi og trøysta.

Då eg seinare skreiv om denne historia på eit sosialt medium kom reaksjonane: Opna eg også andre sine brev? Ein hadde til og med sjekka kor mange i Oslo som hadde fornamnet til denne unge kvinna som blei vraka. Eg var ein kikkar, ein som snoka i andre sine privatliv av rein sensasjonslyst.

Mannen sat med ryggen til meg, eg ville aldri ha kunne tatt han igjen på gata. Var han anonym for meg ville han fortsatt vere anonym for verda. Ville ein kjend forfattar fått ein slik reaksjon? Neppe. For hen er det eit arbeidsredskap. Eg blir grafsaren. Rettvist er det ikkje.

Å vite kva folk blir støtt av er uråd å vite, men eg tek som oftast sjansen. Eg spør. Eg spør til dømes kor gamle folk er. Overraskande mange blir støtt av det. Som om eit visst antal år på jorda gjer det legitimt å bli fornærma. Men eg spør for å setje meg inn i deira referanserammer.

Har vi noko til felles? Såg vi på Pompel og Pilt samstundes? Leika dei også Annifrid og Agnetha i ABBA med hoppetau som mikrofon? Irriterte dei seg også over Stine i «Jul i Skomakergata»? Kor høg var din grorudpalme på åttitalet? Hadde du også blå maskara? Leikestove? Kven var din favoritt der? Min var Geir Børresen. Slik kjem samtalar i gang, slik blir dei små tinga store.

Det finaste med alt dette er at slik blir vennskap og relasjonar til. Det kan starte med at du spør ein forbløffa fyr kva søskena hans heiter.

Lik Dagbladet Meninger på Facebook