Monopol på læremiddel

Hei, denne artikkelen er over ett år gammel og kan innholde utdatert informasjon

SKOLE: På eit seminar om digitale læremiddel 28. april heldt statsråd Solhjell, eit inspirert og inspirerande innlegg. Han snakka varmt om kor mykje gode lærarar betyr for læringsresultata i skulen, og han snakka om kor viktig det er at det finst eit mangfald av læremiddel med god kvalitet som læraren kan velje mellom. For å få dette til, la han vekt på at vi må ha ein levande læremiddelmarknad der kvaliteten på læremidla kan sikrast gjennom konkurranse. Etter vår meining står både mangfaldet, konkurransen og lærarane og elevane sin rett til å velje dei læremidla dei sjølv meiner er best, i fare. Dette skuldast utviklinga av Nasjonal Digital LæringsArena (NDLA). Sidan 2007 har 18 fylkeskommunar brukt ein aukande del av pengane som er løyvd til læremiddel, til å finansiere utvikling av digitale læremiddel i fylkeskommunal regi gjennom prosjektet NDLA. Deira mål er å produsere heildigitale læremiddel i alle fag i vidaregåande opplæring. Læremidla skal vere gratis tilgjengelege på internett. Startkapitalen til NDLA blei løyvd av Kunnskapsdepartementet. I tillegg brukar no alle desse 18 fylkeskommunane midlar frå dei ordinære overføringane frå staten til å finansiere verksemda i NDLA. Når fylkeskommunane ønskjer å bli læremiddelprodusentar, ser det ut som at økonomisk innsparing er eit viktig motiv.

Artikkelen fortsetter under annonsen

Vi meiner det trengst fleire digitale læremiddel i norsk skule. Slik sett representerer verksemda til NDLA eit positivt tiltak. Men når vi ser at NDLA fører til redusert konkurranse mellom tilbydarar av læremiddel, og når læremidla produsert av NDLA er dei einaste som skulane har råd til å bruke, då er det på tide å rope eit kraftig varsko. Eit viktig mål med reformen Kunnskapsløftet er å styrkje mangfaldet gjennom å gi læraren rett til å velje innhald og metodar i undervisninga i samråd med elevane. Slik vi ser det, må det innebere at læraren kan velje dei læremidla som passar best, inkludert kva form for læremiddel som skal brukast. Mange vil meine at ein kombinasjon av læremiddel i bokform og digitale læremiddel vil passe best i dei fleste faga. Men dette må vurderast individuelt av kvar lærar, mellom anna ut frå eigen kompetanse og eigen plan for undervisninga.

Vi registrerer no ei utvikling der fylkeskommunane som står bak NDLA reduserer overføringane til skulane til kjøp av læremiddel. Dei gjer det fordi dei brukar pengar til å utvikle læremiddel i NDLA. I ein av fylkeskommunane er løyvinga som skulane får til læremiddel redusert med 40 prosent per elev. Skulane blir gjennom dette pressa til berre å bruke læremiddel utvikla i NDLA i eit eller fleire fag. Når det skjer, har ein positiv intensjon om å utvikle fleire digitale læremiddel, ført til at fylkeskommunane som produsentar av læremiddel, har fått monopol. Samstundes har dei teke bort retten til lærarane og elevane til å velje eigne læremiddel. Då har opprettinga av NDLA likevel ført til ein læremiddelsituasjon som kan vere dårlegare enn den var før prosjektet starta, trass i dei gode intensjonane.

Vi meiner at regjeringa, og statsråd Bård Vegard Solhjell, har eit ansvar for kva som er den faktiske læremiddelsituasjonen som møter den einskilde lærar og elev. Sjølv om dette innlegget er å forstå som ei åtvaring om ei uheldig utvikling, vil vi gjerne òg invitere til konstruktivt samarbeid med både statlege og kommunale styremakter om læremiddelutviklinga i skulen. Vår felles utfordring er å få utvikla fleire gode læremiddel, både digitale og i bokform, og gjort desse lett tilgjengelege for skulane. Samstundes må vi leggje til rette for at konkurransen mellom læremiddelprodusentar fungerer, at dei som produserer får rimeleg betalt, og at det er lærarane, i samråd med elevane, som har rett til å velje kva læremiddel dei vil bruke.