Med hjertet i Brann

Branns trener Harald Aabrekk (43) er en romantisk og sentimental mann. Det er man ikke ustraffet i Bergen.

Eg er jo ikkje spesielt stolt av det altså, det er eg ikkje redd for å sei. Harald Aabrekk sitter på en rød stol i hjørnet av treningsfeltet bak Brann stadion i Bergen. Foroverbøyd, med beina plantet bredt i det kortklipte gresset. Aabrekk vrir seg på setet og legger håndflatene under de store lårene sine.

Vi er inne på en uforklarlig hendelse i Harald Aabrekks liv. Kollapsen i Bodø i 1995.

ASPMYRA STADION I BODØ 16. mai 1995: Det er åtte minutter igjen av kampen mellom Bodø Glimt og Tromsø. Harald Aabrekk ligger urørlig på indre bane. Han er tilsynelatende bevisstløs. Hjelpemannskaper kommer styrtende med båre, og Aabrekk blir fraktet vekk. Han er livløs i nesten fem minutter. Det er tilløp til panikk. Er Tromsøs trener død?

- Vi kom litt borti kvarandre då, han fysioterpeuten fra Bodø og eg, sier Harald Aabrekk.

- Han ville ha ballen som eg hadde vore og henta, og så var eg litt sein med å gi han igjen. Vi leda 2-1, og eg drøydde tida.

- Så?

- Så kom han bort og prøvde å ta ballen. Og då datt eg overende, og...

Harald Aabrekk ser tungt og nesten sørgmodig ut i lufta.

- ...og blei liggjande.

- Slo du deg?

- Nei da.

- Overhodet ikke?

- Det gjorde ikkje vondt i det heile tatt.

- Hvorfor ble du liggende da?

- Eg veit a søren. Eg har ikkje prøvt å bortforklare det etterpå. Eg har berre forsøkt å halde kjeft heile veien. Eg prøver å leggje det bak meg.

- Det lyder ganske idiotisk.

- Ja, det var jo idiotisk. Eg synes jo det sjølv sg. Eg ville sprotte opp igjen med ein gong, hadde det vore i dag.

I DAG. TORSDAG. Harald Aabrekk har akkurat landet på Flesland og lest i avisa at Brann har solgt unna en spiller til. Sånt er det ikke han som bestemmer. Aabrekk har ikke vært i Bergen siden forrige uke. I mellomtiden har han fortalt norsk presse at han ikke orker å være i Brann lenger. Han orker ikke denne ukulturen mer. Mennene som snakker dritt om hverandre og disse fotballfaglig inkompetente folka som selger spillere uten å spørre han først. Han har bedt om ett års permisjon.

- Det er mulig eg må inn på teppet etter treninga, sier Aabrekk.

- Eg har ikkje sett dei her, men han fra TV Hordaland sa at de vil møte meg etterpå. Det er jo naturlig, siden eg har søkt om permisjon.

- Hva skal du si da?

- Eg veit ikkje.

- Gruer du deg?

- Nei. Eg har jo berre søkt om permisjon.

- Det står i avisa at de ikke vil innvilge permisjonen, at du må se deg om etter en annen jobb.

- Ja, eg skumma det såvidt. Det der er litt merkeleg. Gå ut i avisa sånn, utan å snakke med meg.

- Er det bergensere det er noe galt med?

Harald Aabrekk svarer ikke med en gang, han glaner mot Løvstakken i sørvest igjen. Og når han svarer, så svarer han ikke på spørsmålet. Han begynner å kverne om ukulturen igjen:

- Eg orkar ikkje dei tinga lenger, eg får ikkje konsentrert meg, og så blir det mange bekker små, og så flyter det over til slutt.

- Kan du være litt mer konkret?

- Ukulturen er ikkje enkeltpersonar eller grupperingar. Det sit i veggane. Det er sånn at om du blir sparka ut av Brann, så blir du omtrent spedalsk, altså. Det er nesten ingen som tør ta i deg, ikkje i påsyn av andre, og de som er inne i systemet må ta alle midler i bruk for å overleve. Eg hadde unt spelarane ein heilt anna arbeidssituasjon.

- Hva mener du?

- Klubben har sparka spelarar, trenere og ansatte på trynet ut døra her. Det er mykje betre å vise folk verdighet, vi må bli flinkare på dei mellommenneskelege ressursane.

ALLE TRODDE Harald Aabrekk skulle slutte i juni. Branns trener innkalte til pressekonferanse etter at formann Harry Herstad hadde blitt skjøvet ut. Journalistene stimlet inn i Branns klubbhus. Aabrekk satte seg alvorstynget ned bak et titalls mikrofoner og tok fram en sammenbrettet papirlapp. Så begynte han å lese. Et dikt. Om svarte og hvite fugler.

- Eg har aldri sett så mange skuffa journalistar på ein gong, sier Harald Aabrekk.

- Det tar eg sjølvkritikk på, altså. Eg kan jo ikkje lese dikt, eg hadde jo bare funne det i matpakka på flyet. Og så syntes eg det sa litt om ukulturen i Brann. Du får helse han Rangvald Skrede å si at det var et fint dikt, han har jobba i Dagbladet, trur eg.

- Han er død.

- Å. Javel.

- Hva har svarte og hvite fugler med ukulturen i Brann å gjøre?

- Det går på det med medmenneskelighet, altså....ja.

Harald Aabrekk har et myggestikk på armen som han klør intenst på.

- E' skal prøve å hugse diktet så det ikkje blir gale. Det gjekk liksom på dem du møter når du har det bra, og dem du møter når du ikkje har det bra... For å si det på ei anna måte:

Aabrekk er med ett noe mer besluttsom:

- Har du fotballvenner, så treng du ikkje uvenner.

- Har du fordypet deg i poesien, sånn i ettertid?

- Nei. Nei. Nei. Men eg skreiv ett før kampen mot Kongsvinger.

- Et dikt?

- Ja, eg hugsar ikkje i farta heilt ka det handla om. På oppfordring fra Ernst A. Lersveen, så faksa eg det faktisk til TV2. Han las det opp i TV, trur eg.

- Hvorfor i all verden fakset du diktet til TV2?

- For å være snill.

- For å være snill?

- Ja.

- Mot Ernst A. Lersveen?

- Ja. Han spurte om det.

- Er du snill?

- Ja, det håpar eg. Dei sei det heime ihvertfall. Om det berre er skryt, veit eg ikkje.

DET ER MER ENN fire år siden Aabrekk lot som han svimte av i Bodø, og enda lenger siden han kasta ei bøtte med vann («Det var med god grunn, det handla om fair play, slik eg ser det») på Lillestrøm-trener Ivar Hoff på Åråsen. Nå for tida opptrer han behersket. Han står bare der på sidelinja, med armene i kors, og betrakter spillets gang. Harald Aabrekk har passert førti. Kanskje det er derfor han er blitt så moden.

- Det skal eg fortelje deg, du, sier Aabrekk.

Han lener seg fram på den røde stolen. Den tipper nesten.

- Det skjedde i fjor når mor mi døde. Far min døde på operasjonsbordet mens eg var i Tromsø. Eg rakk ikkje heim. Og då eg var i Frankrike under VM, ringte dei fra sjukehuset og sa at mor var alvorlig sjuk. Eg dro heim, hu levde etpar månader, og då, då fekk eg tid til ettertanke, altså. Eg hadde mista den forankringa eg hadde. Dem som tok litt ansvar for meg. Det , sier Harald Aabrekk, og øynene hans bli enda mer sørgmodige enn ellers.

- Det var vondt, altså. Eg brukar å seie at det er stor forskjell på å vere i militæret og i krigen. Når det ramma meg sjølv, då...var det ikkje rare greiene.

Den mørke stemmen får en liten brist, og oppe ved det venstre øyet til Aabrekk oppstår en nesten umerkelig skjelving.

- Det var då dei mellommenneskelege verdiane kom i forgrunnen, sier han.

- På fotballbanen også?

- Ja.

- Hvis bråket i Brann hadde oppstått for noen år siden, hvordan ville du taklet det da? Ville du flydd rundt og kastet bøtter med vann på folk?

- Å fy faen, det tør eg ikkje tenke på. Eg har blitt eldre, heldigvis. Men, sier Aabrekk.

- Men eg ville heller hatt mor mi i live og vært tulling her. Eg ville det altså.

HARALD AABREKK ER fra Nordfjordeid. Han spilte fotball på Eid IL og var ikke uten talent. Men han var aldri en typisk lagspiller. Han ville prøve ute egne behov, som han sier, og greide aldri å se seg selv som en del av spillets «heilskap». Aabrekk hadde langt hår og kom med treningstøyet sitt i en margarineske. Han var det nærmeste man kom en bohem i Nordfjordeid.

- Ikkje bohem, den statusen fortjenar eg ikkje. Men eg var eksentrisk. I altfor stor grad.

- Utenfor banen også?

- Njæ.

- Stemte du AKP og røkte hasj?

- Nei, fy og fy! Fy faen, sånn narkotika, det er fæle greier altså! Eg skjønner at ungdommen har en sånn utprøvingsgreie, men eg er glad vi ikkje hadde sånne muligheter. Det var ikkje noke hasj der eg kom fra. Eg har aldri prøvd det. Det er eg kry av.

- Men du farget håret blått?

- Eg farga håret blått ja. Det var lokaloppgjør mellom Eid og Sandane. Eg trente Sandane; det var den gangen fotball var fotball. Fotball-fotball-fotball. Det var over tusen på tribunen, og eg tenkte: «ka kan eg gjere for å vinne denne kampen?», det var neste sånn «eg gjer alt». Eg hadde jobba tett med ein sjefspsykolog som heitte Arne Vågen og var voldsomt interessert i sånne mekanismer som stimulerer.

- Ja?

- Eg farga håret blått, flytta fokus, fekk masse oppmerksomhet, og så vant vi kampen. Det var jo litt sånn usportslig. Eg hadde ikkje gjort det igjen. Ikke så gamal som eg e no. Har du sett kor fleinskalla eg er blitt? Eg forstår det ikkje.

- Hva sier kona de til alle disse innfallene?

- Hehehe. Eg har verdas snillaste og kjekkaste kjerring eg, altså. Evy. Lærar. Men ho var ikkje der da eg farga håret blått.

DET ER BARE Aabrekk igjen på treningsfeltet. De andre har gått i dusjen. Det er ingen aksjonærer der. Ingen fra styret. Ingen i dress. Klokka er snart tre.

- Dei kjem nok ikkje i dag, sier Aabrekk.

Han gløtter opp mot Brann Stadion.

- I morra kanskje. Eller til uka.

- Trodde du at du skulle greie å beseire kulturen her?

- Ja. Det gjorde eg.

- Men?

- Eg greidde det ikkje. Eg var sterk i trua, men eg var kanskje for ung, kjente for lite av historia.

- Er det ikke sånn at kapteinen ikke skal forlate et synkende skip?

- Eg er ikkje kaptein. Formannen i Brann er kaptein.

- Er det ikke litt feigt likevel?

- Jo. Eg er litt feig. Og så vil eg ikkje utsette familien min for dette.

- Hvorfor begynner du ikke med noe helt annet?

Aabrekk trekker pusten. Han har tenkt på dette før. Han kunne blitt bonde. Han har fremdeles gården i Norfjordeid.

- Eg har en kamerat heimanifrå som er sirkusdirektør i Agora, begynner Harald Aabrekk.

- Eg er alltid på sirkus med han, og han er alltid på fotballkamp med meg. En gong vi sat heime, spurte eg om han ikkje skulle finne på noko anna.

«Det er dette eg kan» sa han då. «Eg kan ikkje noke anna!»

Harald Aabrekk finner myggstikket på armen. Han klør, og så slår han forsiktig ut med armene.

- Sånn er det med meg óg.

- Har du fotballvenner, så treng du ikkje uvenner.